Art. 151 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie dotyczące miejsca odbywania się posiedzeń sądowych oraz możliwości przeprowadzania posiedzeń zdalnych. Przepis ten ma na celu dostosowanie procedur sądowych do współczesnych realiów technologicznych, jednocześnie zapewniając pełną ochronę praw procesowych stron.

#### 1. Miejsce odbywania się posiedzeń sądowych

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 151 k.p.c., posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym. Wyjątki od tej zasady są przewidziane w dwóch sytuacjach:
- gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu,
- gdy odbycie posiedzenia poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczędzenia kosztów.

#### 2. Posiedzenia zdalne

Przepis wprowadza możliwość przeprowadzania posiedzeń jawnych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzenie na odległość (posiedzenia zdalne). Przewodniczący może zarządzić takie posiedzenie, jeżeli:
- nie stoi temu na przeszkodzie charakter czynności, które mają być dokonane na posiedzeniu,
- przeprowadzenie posiedzenia zdalnego zagwarantuje pełną ochronę praw procesowych stron i prawidłowy tok postępowania.

W przypadku posiedzeń zdalnych, sąd i protokolant przebywają na sali sądowej, natomiast pozostałe osoby uczestniczące w posiedzeniu mogą przebywać poza budynkiem sądu. Przepis ten umożliwia elastyczne podejście do organizacji posiedzeń, co jest szczególnie istotne w kontekście pandemii COVID-19 oraz w sytuacjach, gdy uczestnicy posiedzenia mają trudności z osobistym stawiennictwem.

#### 3. Procedura zarządzania posiedzeniem zdalnym

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia zdalnego z urzędu lub na wniosek osoby, która ma uczestniczyć w posiedzeniu i wskazała adres poczty elektronicznej. Termin do złożenia wniosku wynosi 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia albo wezwania na posiedzenie. Przewodniczący może również zastrzec, że określona osoba weźmie udział w posiedzeniu zdalnym poza budynkiem sądu prowadzącego postępowanie, jeżeli będzie przebywać w budynku innego sądu.

#### 4. Udział osób pozbawionych wolności

Przewodniczący może zarządzić, że osoba pozbawiona wolności będzie uczestniczyć w czynnościach procesowych wyłącznie w ramach posiedzenia zdalnego. W takim przypadku w miejscu przebywania tej osoby bierze udział przedstawiciel administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego, pełnomocnik, jeżeli został ustanowiony, oraz tłumacz, jeżeli został powołany. Przepis ten stosuje się odpowiednio do osób objętych postępowaniem terapeutycznym na podstawie odrębnych przepisów.

#### 5. Informowanie uczestników o posiedzeniu zdalnym

Wzywając na posiedzenie zdalne, informuje się jego uczestników o możliwości stawiennictwa na sali sądowej lub zgłoszenia zamiaru zdalnego udziału w posiedzeniu. Uczestnicy są pouczani, że zamiar ten należy zgłosić najpóźniej na 3 dni robocze przed wyznaczonym terminem posiedzenia oraz że do skutecznego zgłoszenia wystarcza zachowanie formy określonej w art. 226^1 pkt 2 lit. b, przy jednoczesnym wskazaniu adresu poczty elektronicznej.

#### 6. Skuteczność czynności procesowych

Czynności procesowe dokonane w trakcie posiedzenia zdalnego przez strony i innych uczestników przebywających poza salą sądu prowadzącego postępowanie są skuteczne, chyba że ustawa wymaga ich dokonania w formie pisemnej. Osoba biorąca udział w posiedzeniu zdalnym przebywająca poza budynkiem sądu jest zobowiązana poinformować sąd o miejscu, w którym przebywa, oraz dołożyć wszelkich starań, aby warunki w miejscu jej pobytu licowały z powagą sądu i nie stanowiły przeszkody do dokonania czynności procesowych z jej udziałem.

#### 7. Standardy techniczne

Minister Sprawiedliwości podaje, w drodze obwieszczenia, na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej informacje o standardach technicznych oprogramowania i wymaganiach sprzętowych niezbędnych do uczestniczenia w posiedzeniu zdalnym.

### Podsumowanie

Art. 151 k.p.c. wprowadza nowoczesne rozwiązania umożliwiające przeprowadzanie posiedzeń sądowych zdalnie, co jest odpowiedzią na potrzeby współczesnego społeczeństwa. Przepis ten zapewnia elastyczność i efektywność postępowania sądowego, jednocześnie dbając o pełną ochronę praw procesowych stron.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza regulację dotyczącą przeprowadzania dowodów z dokumentów, które nie są wymienione w art. 243^1 k.p.c. Przepis ten ma na celu uelastycznienie procesu dowodowego, umożliwiając sądowi przeprowadzenie dowodów z różnorodnych źródeł, które mogą zawierać zapis obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku.

### Komentarz do Art. 308 k.p.c.

#### 1. Zakres zastosowania
Art. 308 k.p.c. odnosi się do dowodów z dokumentów, które nie są wymienione w art. 243^1 k.p.c. Art. 243^1 k.p.c. dotyczy dowodów z dokumentów urzędowych i prywatnych. Tym samym, art. 308 k.p.c. obejmuje inne rodzaje dokumentów, które mogą mieć znaczenie dowodowe, takie jak nagrania wideo, nagrania audio, zdjęcia, a także inne nośniki informacji, które nie mieszczą się w tradycyjnej definicji dokumentu.

#### 2. Odpowiednie stosowanie przepisów
Przepis ten nakazuje stosowanie odpowiednich przepisów dotyczących dowodu z oględzin oraz dowodu z dokumentów. Oznacza to, że sąd powinien stosować analogicznie przepisy regulujące te rodzaje dowodów, dostosowując je do specyfiki dowodów z innych dokumentów.

#### 3. Dowód z oględzin
Dowód z oględzin, uregulowany w art. 292-298 k.p.c., polega na bezpośrednim zbadaniu przez sąd przedmiotu oględzin. W kontekście art. 308 k.p.c., sąd może przeprowadzić oględziny nagrania wideo lub audio, analizując jego treść i autentyczność.

#### 4. Dowód z dokumentów
Dowód z dokumentów, uregulowany w art. 243^1-257 k.p.c., obejmuje zarówno dokumenty urzędowe, jak i prywatne. W przypadku dowodów z innych dokumentów, sąd powinien stosować przepisy dotyczące oceny autentyczności, wiarygodności oraz mocy dowodowej dokumentów, dostosowując je do specyfiki dowodów multimedialnych.

#### 5. Praktyczne zastosowanie
W praktyce, art. 308 k.p.c. umożliwia sądowi elastyczne podejście do dowodów, które mogą być kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy, ale nie mieszczą się w tradycyjnych kategoriach dokumentów. Przykładem może być nagranie z monitoringu, które może stanowić istotny dowód w sprawach cywilnych, takich jak spory o naruszenie posiadania, wypadki komunikacyjne czy sprawy o naruszenie dóbr osobistych.

#### 6. Wnioski dowodowe
Strony postępowania mogą składać wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z innych dokumentów, wskazując na ich znaczenie dla sprawy. Sąd, uwzględniając takie wnioski, powinien ocenić, czy dowód ten jest istotny dla rozstrzygnięcia sprawy i czy jego przeprowadzenie jest możliwe i celowe.

### Podsumowanie
Art. 308 k.p.c. stanowi istotne uzupełnienie regulacji dowodowych w postępowaniu cywilnym, umożliwiając sądowi przeprowadzenie dowodów z różnorodnych źródeł, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis ten wprowadza elastyczność do procesu dowodowego, pozwalając na odpowiednie stosowanie przepisów o dowodzie z oględzin oraz dowodzie z dokumentów, co zwiększa możliwości dowodowe stron postępowania.

Art. 147 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z utrwalaniem przebiegu czynności procesowych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności i dokładności dokumentacji procesowej, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania karnego.

#### 1. Utrwalanie przebiegu czynności procesowych

Zgodnie z § 1, przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony za pomocą urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk. Przed uruchomieniem urządzenia należy uprzedzić osoby uczestniczące w czynności. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony praw uczestników postępowania, w tym prawa do prywatności.

#### 2. Obowiązkowe utrwalanie przesłuchań

§ 2 i § 2a wprowadzają obowiązek utrwalania przesłuchań świadków i biegłych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk w określonych sytuacjach:
- gdy istnieje niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu,
- gdy przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396 k.p.k.,
- gdy przesłuchanie odbywa się w trybie określonym w art. 185a-185c oraz art. 185e k.p.k.

#### 3. Utrwalanie przebiegu rozprawy

§ 2b stanowi, że przebieg rozprawy utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, chyba że jest to niemożliwe ze względów technicznych. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy rozprawa odbywa się z wyłączeniem jawności ze względu na obawę ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. W takim przypadku utrwalanie jest wyłączone, jeżeli nie można zapewnić właściwej ochrony zapisu.

#### 4. Protokół i załączniki

§ 3 i § 4 określają, że jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności. Zapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W przypadku ograniczenia protokołu sporządza się przekład zapisu dźwięku, który również staje się załącznikiem do protokołu.

#### 5. Prawo do kopii zapisu

§ 5 przyznaje stronie, obrońcy, pełnomocnikowi i przedstawicielowi ustawowemu prawo do otrzymania odpłatnie jednej kopii zapisu obrazu lub dźwięku. Wyjątek stanowi przebieg rozprawy lub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem jawności albo czynności w postępowaniu przygotowawczym. Prezes sądu może również odmówić zgody na sporządzenie kopii zapisu obrazu z rozprawy z ważnych przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatnego osób biorących udział w rozprawie.

#### 6. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

§ 6 upoważnia Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych kwestii technicznych związanych z utrwalaniem obrazu i dźwięku, w tym rodzajów urządzeń, sposobu przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów, a także wysokości opłat za sporządzenie i przekazanie kopii zapisu.

### Podsumowanie

Art. 147 k.p.k. wprowadza kompleksowe regulacje dotyczące utrwalania czynności procesowych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Przepis ten ma na celu zapewnienie dokładności i transparentności dokumentacji procesowej, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania karnego. Jednocześnie przepis ten uwzględnia ochronę praw uczestników postępowania, w tym prawa do prywatności oraz ochrony informacji niejawnych.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 185e Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) wprowadza szczególne zasady dotyczące przesłuchiwania świadków, u których występują zaburzenia psychiczne, rozwojowe, zakłócenia zdolności postrzegania lub odtwarzania postrzeżeń. Przepis ten ma na celu ochronę takich świadków przed negatywnymi skutkami przesłuchania oraz zapewnienie, że ich zeznania będą miały odpowiednią wartość dowodową.

### Kluczowe elementy przepisu:

1. **Warunki przesłuchania**:
   - Przesłuchanie świadka z zaburzeniami psychicznymi, rozwojowymi lub zakłóceniami zdolności postrzegania/odtwarzania postrzeżeń odbywa się tylko wtedy, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
   - Przesłuchanie odbywa się tylko raz, chyba że pojawią się nowe, istotne okoliczności wymagające ponownego przesłuchania lub w przypadku uwzględnienia wniosku dowodowego oskarżonego, który nie miał obrońcy podczas pierwszego przesłuchania.

2. **Procedura przesłuchania**:
   - Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa.
   - Przesłuchanie musi odbyć się nie później niż 14 dni od dnia wpływu wniosku.
   - Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik mają prawo wziąć udział w przesłuchaniu.
   - Osoba wskazana w art. 51 § 2 lub 3 k.p.k. lub osoba pełnoletnia wskazana przez świadka może być obecna przy przesłuchaniu, o ile nie ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego.

3. **Dokumentacja przesłuchania**:
   - Na rozprawie głównej odtwarza się zapis obrazu i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół przesłuchania.

4. **Specjalne wymagania**:
   - Biegły psycholog biorący udział w przesłuchaniu powinien być osobą płci wskazanej przez świadka, chyba że będzie to utrudniać postępowanie.
   - Jeżeli świadek ma problemy z komunikacją werbalną, przesłuchanie przeprowadza się przy wykorzystaniu komunikacji wspomagającej i alternatywnej, którymi posługuje się świadek. W takim przypadku w przesłuchaniu bierze udział biegły mający odpowiednią wiedzę w zakresie komunikacji wspomagającej i alternatywnej.

5. **Wyłączenie stosowania innych przepisów**:
   - W odniesieniu do świadków, o których mowa w § 1, nie stosuje się przepisów art. 185a-185c k.p.k.

### Komentarz:

Art. 185e k.p.k. jest wyrazem troski ustawodawcy o dobrostan świadków z zaburzeniami psychicznymi, rozwojowymi oraz zakłóceniami zdolności postrzegania lub odtwarzania postrzeżeń. Przepis ten wprowadza mechanizmy mające na celu minimalizację stresu i obciążenia psychicznego związanego z udziałem w postępowaniu karnym.

Przesłuchanie takich świadków odbywa się w warunkach zapewniających ich komfort psychiczny, a udział biegłego psychologa ma na celu ocenę stanu psychicznego świadka oraz wsparcie w trakcie przesłuchania. Wprowadzenie możliwości przesłuchania z wykorzystaniem komunikacji wspomagającej i alternatywnej jest istotnym krokiem w kierunku zapewnienia równości w dostępie do wymiaru sprawiedliwości dla osób z trudnościami w komunikacji werbalnej.

Ograniczenie liczby przesłuchań do jednego, z wyjątkiem sytuacji wyjątkowych, ma na celu ochronę świadka przed wielokrotnym przeżywaniem stresujących sytuacji. Umożliwienie obecności osób bliskich lub wskazanych przez świadka, o ile nie ogranicza to jego swobody wypowiedzi, jest dodatkowym elementem wsparcia psychicznego.

Przepis ten jest również wyrazem dążenia do zapewnienia rzetelności postępowania dowodowego, poprzez wprowadzenie obowiązku dokumentowania przesłuchania za pomocą zapisu obrazu i dźwięku oraz sporządzenia protokołu. Dzięki temu możliwe jest odtworzenie przebiegu przesłuchania na rozprawie głównej, co zwiększa transparentność i wiarygodność dowodów.

W kontekście praktycznym, art. 185e k.p.k. wymaga od organów procesowych szczególnej uwagi i staranności w organizacji przesłuchań świadków z zaburzeniami, co może wiązać się z dodatkowymi wyzwaniami logistycznymi i proceduralnymi. Jednakże, korzyści płynące z ochrony praw i dobrostanu takich świadków oraz zapewnienia rzetelności postępowania dowodowego zdecydowanie przeważają nad ewentualnymi trudnościami.

Art. 37a Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) wprowadza szczegółowe regulacje dotyczące utrwalania przebiegu rozprawy za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk albo obraz i dźwięk. Przepis ten nakłada na Ministra Sprawiedliwości obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia, szeregu technicznych i proceduralnych aspektów związanych z tym procesem.

### 1. Rodzaje urządzeń i środków technicznych

Minister Sprawiedliwości ma obowiązek określić rodzaje urządzeń i środków technicznych, które mogą być używane do utrwalania dźwięku albo obrazu i dźwięku. Jest to istotne z punktu widzenia zapewnienia odpowiedniej jakości i niezawodności zapisów, które mogą stanowić dowód w postępowaniu sądowym.

### 2. Sposób i tryb sporządzania zapisów

Przepis wymaga określenia sposobu i trybu sporządzania zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz identyfikacji osób je sporządzających. Ma to na celu zapewnienie transparentności i wiarygodności procesu rejestracji, co jest kluczowe dla zachowania integralności dowodów.

### 3. Użycie systemu teleinformatycznego

Art. 37a k.p.w. przewiduje również regulacje dotyczące użycia systemu teleinformatycznego służącego do utrwalania przebiegu rozprawy. System ten musi umożliwiać sporządzanie protokołu pisemnego w sposób zsynchronizowany z zapisem dźwięku albo obrazu i dźwięku. Synchronizacja ta jest niezbędna dla dokładnego odwzorowania przebiegu rozprawy.

### 4. Zabezpieczenie zapisów

Przepis kładzie duży nacisk na zabezpieczenie zapisów przed ich utratą, zniekształceniem, nieuprawnionym dostępem, usunięciem lub inną nieuprawnioną zmianą. Wprowadzenie takich zabezpieczeń jest kluczowe dla ochrony integralności dowodów oraz dla zapewnienia, że zapisy te będą mogły być używane w postępowaniu sądowym bez obaw o ich autentyczność.

### 5. Przechowywanie i archiwizacja

Art. 37a k.p.w. reguluje również kwestie związane z przechowywaniem zapisów oraz ich przekazywaniem do archiwów państwowych. Zapisy te muszą być przechowywane w sposób uporządkowany i zgodny z przepisami o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Ma to na celu zapewnienie, że materiały te będą dostępne i użyteczne w przyszłości.

### 6. Zmiany techniczne

Przepis przewiduje możliwość wprowadzenia zmian w zapisach wymaganych względami technicznymi lub zakresem czynności, z której sporządza się protokół. Każda taka zmiana musi być rozpoznawalna, a osoba dokonująca zmiany musi być zidentyfikowana. Jest to istotne dla zachowania transparentności i wiarygodności zapisów.

### Podsumowanie

Art. 37a k.p.w. wprowadza kompleksowe regulacje mające na celu zapewnienie, że proces utrwalania przebiegu rozprawy za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk albo obraz i dźwięk będzie przeprowadzany w sposób transparentny, wiarygodny i zabezpieczony przed nieuprawnionymi ingerencjami. Przepis ten jest kluczowy dla ochrony integralności dowodów oraz dla zapewnienia, że materiały te będą mogły być używane w postępowaniu sądowym bez obaw o ich autentyczność i wiarygodność.

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Art. 37b Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) wprowadza szczegółowe regulacje dotyczące dostępu stron, obrońców, pełnomocników oraz przedstawicieli ustawowych do zapisów dźwięku lub obrazu i dźwięku z rozpraw sądowych. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności postępowania oraz umożliwienie stronom pełnego wglądu w przebieg rozprawy, co jest istotne z punktu widzenia prawa do obrony i rzetelnego procesu.

### Prawo do zapoznania się z zapisem

Zgodnie z art. 37b k.p.w., strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi mają prawo do zapoznania się z zapisem dźwięku lub obrazu i dźwięku z rozprawy w siedzibie sądu. Dla obwinionych pozbawionych wolności, prawo to realizowane jest w administracji odpowiedniego zakładu karnego. Przepis ten zapewnia, że wszyscy uczestnicy postępowania mają równy dostęp do materiałów dowodowych, co jest kluczowe dla sprawiedliwego procesu.

### Bezpłatne otrzymanie zapisu dźwięku

Przepis przewiduje również możliwość bezpłatnego otrzymania zapisu dźwięku z rozprawy za pomocą środków komunikacji elektronicznej, chyba że został sporządzony wyłącznie protokół pisemny, o którym mowa w art. 37 § 7 k.p.w. Jest to istotne udogodnienie, które pozwala na szybki i łatwy dostęp do materiałów dowodowych bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

### Odpłatność za nośnik danych

Wydanie zapisu dźwięku z rozprawy na informatycznym nośniku danych następuje odpłatnie. Minister Sprawiedliwości ma obowiązek określić, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie takiego zapisu, mając na uwadze konieczność zapewnienia, by wysokość opłaty odpowiadała kosztom jego wydania. Jest to mechanizm mający na celu zrównoważenie interesów stron postępowania oraz administracji sądowej.

### Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia sposobu i trybu udostępniania zapisu dźwięku lub obrazu i dźwięku z rozprawy. Rozporządzenie to powinno uwzględniać konieczność niezwłocznego i szerokiego dostępu uczestników postępowania do tych zapisów oraz zapewnienia, by wysokość opłaty za wydanie zapisu dźwięku odpowiadała rzeczywistym kosztom jego wydania.

### Przepis art. 156 § 4 Kodeksu postępowania karnego

Art. 37b k.p.w. odsyła do odpowiedniego stosowania art. 156 § 4 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), który reguluje kwestie związane z dostępem do akt sprawy. Odesłanie to ma na celu zapewnienie spójności i jednolitości przepisów dotyczących dostępu do materiałów dowodowych w różnych rodzajach postępowań.

### Podsumowanie

Art. 37b k.p.w. wprowadza istotne regulacje mające na celu zapewnienie transparentności postępowania oraz równy dostęp do materiałów dowodowych dla wszystkich uczestników postępowania. Przepis ten jest ważnym elementem gwarantującym prawo do obrony i rzetelny proces, co jest fundamentem demokratycznego państwa prawnego.

Zapis obrazu

Zapis obrazu w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego4 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)4 przepisy

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia2 przepisy