Zakładowa organizacja związkowa

Zakładowa organizacja związkowa to podstawowa jednostka organizacyjna związku zawodowego działająca u pracodawcy albo obejmująca pracowników określonego pracodawcy, utworzona zgodnie ze statutem tego związku. Reprezentuje pracowników wobec pracodawcy oraz, w zakresie określonym przepisami, osoby wykonujące pracę zarobkową. Nie jest organem pracodawcy ani organem administracji publicznej, lecz niezależną organizacją pracowniczą.

Zakładowa organizacja związkowa może działać u jednego pracodawcy. Jeżeli związek obejmuje zakresem działania kilku pracodawców, właściwą formą jest co do zasady międzyzakładowa organizacja związkowa, która może wykonywać uprawnienia zakładowej organizacji w odniesieniu do poszczególnych pracodawców. Zakres praw organizacji zależy także od spełnienia ustawowych warunków, w szczególności dotyczących liczby jej członków zatrudnionych u danego pracodawcy. Organizacja przekazuje pracodawcy informacje pozwalające ustalić, czy te warunki są spełnione.

Znaczenie zakładowej organizacji związkowej polega przede wszystkim na uczestniczeniu w zbiorowych i indywidualnych sprawach dotyczących zatrudnienia. W przypadkach określonych w Kodeksie pracy pracodawca współdziała z nią w sprawach pracowniczych, w tym dotyczących kar porządkowych, urlopów oraz rozwiązywania stosunków pracy. Organizacja może przedstawiać stanowisko, opiniować zamiary pracodawcy, uzgadniać określone działania albo wyrażać zgodę, jeżeli przepis wymaga takiej formy współdziałania.

Szczególne uprawnienia występują przy zwolnieniach grupowych i zwolnieniach z przyczyn niedotyczących pracowników. Organizacja uczestniczy wtedy w konsultacjach oraz może uzgadniać zasady postępowania i kryteria doboru pracowników. W niektórych dziedzinach, między innymi w sprawach społecznej inspekcji pracy, reorganizacji lub likwidacji określonych jednostek oraz w służbach objętych odrębnymi regulacjami, wykonuje dodatkowe funkcje opiniodawcze i reprezentacyjne. Zakładowa organizacja związkowa może również reprezentować pracownika w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy.