Żądanie informacji

Żądanie informacji to przewidziane w przepisach uprawnienie właściwego organu, sądu albo innego podmiotu do domagania się przekazania określonych danych, wyjaśnień lub dokumentów. W zależności od podstawy prawnej może mieć charakter władczy i wiązać się z obowiązkiem udzielenia odpowiedzi albo stanowić element uprawnień kontrolnych, nadzorczych lub organizacyjnych.

Żądanie informacji powinno co do zasady dotyczyć spraw objętych zakresem działania podmiotu żądającego. Przepisy mogą określać jego adresata, zakres, okres, którego mają dotyczyć informacje, formę przekazania oraz termin wykonania. W niektórych przypadkach żądanie jest kierowane do organu publicznego, na przykład w celu ustalenia stanu postępowania lub uzyskania danych potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy. W innych kieruje się je do osób fizycznych, przedsiębiorców, instytucji albo organów spółki.

Termin występuje w wielu dziedzinach prawa. W postępowaniu cywilnym sąd może zwrócić się o informacje dotyczące postępowania prowadzonego przed Urzędem Patentowym, co może mieć wpływ na dalszy bieg sprawy. W sprawach podatkowych uzyskanie informacji od organów innego państwa może oddziaływać na bieg terminu przedawnienia, a żądanie kierowane do instytucji finansowej podlega wymaganiom dotyczącym zakresu, okresu i oznaczenia tajemnicy skarbowej. W postępowaniu dyscyplinarnym Minister Sprawiedliwości może żądać informacji o wynikach postępowania.

Szczególne uprawnienia do żądania informacji mają organy spółek. Rada nadzorcza może żądać danych od zarządu i pracowników w związku z badaniem działalności spółki, natomiast akcjonariusze mogą domagać się informacji od zarządu podczas walnego zgromadzenia, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń. Żądanie informacji może również służyć kuratorowi społecznemu do wykonywania dozoru lub organom ochrony konkurencji podczas czynności kontrolnych.

Obowiązek przekazania informacji nie jest nieograniczony. Może podlegać ochronie tajemnicy przedsiębiorcy, skarbowej lub innych prawnie chronionych informacji. Przepisy mogą także wyłączać obowiązek odpowiedzi, gdy udzielenie informacji narażałoby daną osobę albo jej bliskich na odpowiedzialność karną. Od żądania informacji należy odróżnić obowiązek samodzielnego zawiadomienia organu o określonym zdarzeniu, choć oba mechanizmy służą zapewnieniu organom danych niezbędnych do wykonywania ich zadań.