Przepis określa zasady wywozu za granicę materiałów archiwalnych, różnicując je w zależności od tego, czy należą do „narodowego zasobu archiwalnego”. Podstawową regułą jest zakaz wywozu za granicę materiałów stanowiących ten zasób. Zakaz ten nie został jednak ujęty jako bezwzględny, ponieważ Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych może zezwolić na ich **czasowy wywóz**, jeżeli przemawia za tym ważny interes społeczny lub indywidualny. Oznacza to, że zgoda jest związana jednocześnie z czasowym charakterem wywozu oraz istnieniem wskazanego interesu.

Odmiennie uregulowano wywóz materiałów, które nie wchodzą do narodowego zasobu archiwalnego w rozumieniu ustawy. Taki wywóz jest dopuszczalny, ale jego warunkiem jest wcześniejsze stwierdzenie tego charakteru przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Przepis wiąże więc możliwość wywozu z formalnym potwierdzeniem, że dane materiały nie należą do chronionego zasobu.

Reguły dotyczące zakazu, czasowego zezwolenia i stwierdzenia charakteru materiałów nie mają zastosowania do dwóch kategorii materiałów. Są to materiały przywiezione do kraju z zastrzeżeniem ich zwrotu oraz materiały podlegające zwrotowi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wskazanych w przepisie regulacji dotyczących restytucji narodowych dóbr kultury. W praktyce art. 14 ustanawia zatem ochronę materiałów należących do narodowego zasobu, przewiduje kontrolowany wyjątek dla czasowego wywozu i wyłącza spod tych zasad przypadki związane z obowiązkiem zwrotu.

o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1983/173/text/U/D19830173Lj.pdf

Przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie i wyznacza zakres spraw, których może dotyczyć restytucja dóbr kultury. „Dobro kultury” obejmuje zarówno zabytki, jak i rzeczy ruchome niebędące zabytkami, ich części oraz zespoły, jeżeli ich zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość artystyczną, historyczną lub naukową albo znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego.

„Restytucja dobra kultury prowadzona przez Rzeczpospolitą Polską” oznacza działania organów państwa i innych jednostek sektora finansów publicznych zmierzające do odzyskania, w tym zwrotu, określonych dóbr. Definicja obejmuje dobra utracone przez wskazane osoby i podmioty, dobra znajdujące się obecnie lub wcześniej na terytorium Polski, a także dobra, których zwrotu Polska może żądać na podstawie właściwych przepisów albo które wywieziono z Polski z naruszeniem prawa.

Szeroko określono przypadki takiego wywozu. Obejmują one między innymi przemieszczenie związane z II wojną światową, naruszenie krajowych lub unijnych zasad wywozu, kradzież albo przywłaszczenie oraz niewypełnienie warunków legalnego wywozu czasowego.

Przepis wskazuje też, co może być „narodowym dobrem kultury RP”, w tym określone zabytki, materiały archiwalne, muzealia i materiały biblioteczne. Odrębnie definiuje „zagraniczne narodowe dobro kultury” oraz „zbiory publiczne”, obejmujące dobra należące między innymi do Skarbu Państwa, jednostek sektora finansów publicznych i podmiotów wykonujących zadania publiczne lub korzystających ze środków publicznych. „System IMI” oznacza elektroniczny system wymiany informacji, a „zwrot dobra kultury” polega na jego wydaniu i przemieszczeniu na terytorium państwa dochodzącego zwrotu.

o restytucji narodowych dóbr kultury

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2017/1086/text/U/D20171086Lj.pdf

Przepis określa tryb zwrotu dobra kultury, o którym mowa w art. 42, do państwa obcego. W przypadku, gdy dobro jest jednocześnie narodowym dobrem kultury RP, zwrot następuje po wydaniu odpowiedniego pozwolenia na stały wywóz za granicę. Rodzaj pozwolenia zależy od charakteru dobra: może to być jednorazowe pozwolenie dotyczące zabytku, pozwolenie dotyczące dobra kultury niebędącego zabytkiem albo pozwolenie standardowe, jeżeli dobro mieści się w zakresie wskazanego rozporządzenia dotyczącego wywozu dóbr kultury.

Pozwolenie dotyczące dobra niebędącego zabytkiem wydaje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W odniesieniu do materiałów bibliotecznych właściwy jest Dyrektor Biblioteki Narodowej, a w odniesieniu do materiałów archiwalnych, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych. Pozwolenie może zostać wydane na wniosek posiadacza dobra albo z urzędu, po wystąpieniu państwa obcego z wnioskiem o zwrot. Odmowa jest obowiązkowa, gdy zwrot byłby niezgodny z normami prawa międzynarodowego albo istotnie naruszał interes dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej.

Wniosek dotyczący dobra niebędącego zabytkiem powinien zawierać dane wnioskodawcy, opis dobra umożliwiający jego identyfikację oraz uzasadnienie wskazujące podstawę prawną zwrotu, okoliczności przemieszczenia i dowody. Wydanie pozwolenia wymaga opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych. Opinia powinna zostać wydana w ciągu miesiąca, a brak stanowiska w tym terminie oznacza opinię pozytywną. Jeżeli dobro nie jest narodowym dobrem kultury RP, zwrot następuje po uzyskaniu takiej opinii, bez wskazania obowiązku wydania pozwolenia. Przepis przewiduje również określenie w rozporządzeniu wymaganych dokumentów i wzoru pozwolenia.

Wywóz dóbr kultury za granicę

Wywóz dóbr kultury za granicę w przepisach

o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.1 przepis

o restytucji narodowych dóbr kultury2 przepisy