Wyrok

Wyrok to orzeczenie sądu, które rozstrzyga sprawę co do jej istoty, w całości albo w części. Jest wydawany w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej przez sąd właściwy do rozpoznania danej sprawy. Wyrok kończy postępowanie w danej instancji w zakresie objętym rozstrzygnięciem i określa prawa, obowiązki albo odpowiedzialność uczestników postępowania.

W zależności od rodzaju sprawy wyrok może mieć różną treść. W sprawie cywilnej sąd może uwzględnić powództwo, oddalić je albo rozstrzygnąć je tylko w części. Wyrok może nakazywać określone zachowanie, na przykład zapłatę, ustalać istnienie lub nieistnienie prawa albo stosunku prawnego, a także kształtować sytuację prawną stron. W sprawie karnej wyrok może w szczególności skazywać oskarżonego albo go uniewinniać. Może również określać karę, środki karne, obowiązek naprawienia szkody lub inne skutki odpowiedzialności karnej. W postępowaniu karnym skarbowym sąd może wydać wyrok także w sprawie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Wyrok należy odróżnić od innych orzeczeń sądu, zwłaszcza od postanowienia. Postanowienia dotyczą zazwyczaj kwestii procesowych, choć w określonych przypadkach mogą kończyć postępowanie. O tym, czy sąd wydaje wyrok, czy inne orzeczenie, decydują przepisy właściwe dla danego postępowania.

Wyrok zawiera rozstrzygnięcie, a co do zasady również uzasadnienie sporządzane na zasadach określonych w ustawie. Stronom przysługują środki zaskarżenia, jeżeli przewidują je przepisy. Po wyczerpaniu możliwości zaskarżenia albo po upływie terminu do ich wniesienia wyrok może stać się prawomocny. Prawomocny wyrok wiąże strony i sąd w zakresie rozstrzygniętej sprawy, a w postępowaniu cywilnym korzysta z powagi rzeczy osądzonej między tymi samymi stronami i co do tego samego przedmiotu. Po uzyskaniu wykonalności może stanowić podstawę przymusowego wykonania obowiązku. W prawie karnym prawomocny wyrok może także wywoływać skutki w postępowaniu wykonawczym, między innymi w zakresie wykonania kary, przepadku lub nawiązki.