Wygaśnięcie mandatu

Wygaśnięcie mandatu oznacza ustanie uprawnienia do sprawowania określonej funkcji, wykonywania kompetencji albo reprezentowania danego podmiotu. Mandat może wynikać z wyboru, powołania lub innej podstawy określonej w przepisach. Jego wygaśnięcie następuje w przypadkach wskazanych w ustawie, umowie, statucie albo innym właściwym akcie.

Wygaśnięcie mandatu należy odróżnić od upływu kadencji. Kadencja oznacza okres, na który dana osoba została wybrana lub powołana, natomiast mandat jest umocowaniem do wykonywania funkcji. W niektórych sytuacjach mandat trwa do chwili powołania następcy albo do określonego zdarzenia związanego z zakończeniem kadencji. Zdarza się również, że mandat wygasa przed upływem kadencji.

Najczęstsze przyczyny wygaśnięcia mandatu to:

• śmierć osoby uprawnionej,
• rezygnacja z funkcji,
• odwołanie,
• utrata wymagań niezbędnych do jej sprawowania,
• upływ okresu, na który mandat został ustanowiony,
• wystąpienie innego zdarzenia przewidzianego w przepisach.

Szczegółowe skutki zależą od rodzaju mandatu. W prawie spółek wygaśnięcie mandatu członka zarządu może być związane z jego odwołaniem, rezygnacją lub śmiercią, a także z odbyciem zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za odpowiedni rok obrotowy. Umowa spółki może określać te zasady odmiennie w granicach przewidzianych prawem. Po wygaśnięciu mandatu ustaje umocowanie do wykonywania funkcji, a spółka może być zobowiązana do powołania innej osoby.

Pojęcie występuje także w prawie publicznym, w szczególności przy sprawowaniu funkcji pochodzących z wyboru, oraz w prawie pracy. W przypadku stosunku pracy z wyboru jego trwanie jest powiązane z mandatem, dlatego wygaśnięcie mandatu może prowadzić również do rozwiązania tego stosunku. Samo wygaśnięcie mandatu nie zawsze powoduje ustanie innych obowiązków osoby, która funkcję pełniła. Przepisy mogą przewidywać ich dalsze obowiązywanie, na przykład obowiązek zachowania tajemnicy po zakończeniu pełnienia funkcji.