Wybór

W prawie polskim „wybór” oznacza czynność polegającą na wskazaniu osoby, organu albo rozwiązania spośród określonych możliwości, a także procedurę prowadzącą do takiego wskazania. Termin ten może odnosić się zarówno do aktu woli jednej osoby, jak i do rozstrzygnięcia podejmowanego przez grupę uprawnionych osób w drodze głosowania.

Najczęściej wybór występuje w prawie publicznym i ustrojowym. Obejmuje wtedy zgłaszanie kandydatów, spełnienie wymogów kandydowania, przeprowadzenie głosowania, ustalenie wyniku oraz objęcie funkcji przez wybraną osobę. Wybory mogą dotyczyć organów państwa, organów jednostek organizacyjnych, przedstawicielstw pracowników lub władz podmiotów korporacyjnych. Ich zasady mogą określać między innymi liczbę wybieranych osób, długość kadencji, krąg uprawnionych do głosowania, sposób zgłaszania kandydatów oraz jawność albo tajność głosowania. Wybór do organów przedstawicielskich wiąże się z wykonywaniem mandatu, natomiast wybór organu zarządzającego może prowadzić do powstania określonych kompetencji w zakresie kierowania podmiotem i reprezentowania go.

Wybór ma również znaczenie w prawie pracy. Jest jedną z podstaw nawiązania stosunku pracy, obok między innymi umowy o pracę, powołania i mianowania. W takim ujęciu nie chodzi wyłącznie o głosowanie, lecz o sposób powierzenia funkcji, z którym przepisy wiążą status pracownika.

W postępowaniu karnym wybór może oznaczać decyzję oskarżonego o ustanowieniu obrońcy. Jeżeli oskarżony nie dokona wyboru w sytuacji wymagającej udziału obrońcy, obrońca może zostać wyznaczony z urzędu. Przepisy regulują także skutki cofnięcia takiego wyznaczenia oraz dalsze wykonywanie obowiązków przez dotychczasowego obrońcę.

Wybór może być także elementem kampanii wyborczej, warunkiem obsadzenia organu albo przesłanką dalszych działań właściwego organu, na przykład ustanowienia zarządu komisarycznego w razie niepowołania nowego zarządu. Naruszenie reguł wyboru, w tym fałszowanie lub zakłócanie jego przebiegu, może powodować nieważność czynności albo odpowiedzialność prawną.