Współuczestnictwo

Współuczestnictwo to sytuacja procesowa, w której po jednej stronie postępowania występuje kilka osób, ponieważ ich prawa lub obowiązki są ze sobą związane albo dochodzone przez nie roszczenia mają podobny charakter. Osoby te są współuczestnikami sporu. Mogą występować wspólnie jako powodowie lub jako pozwani, a w niektórych przypadkach jedna z nich zostaje wezwana do udziału w już wszczętej sprawie.

Współuczestnictwo występuje przede wszystkim w postępowaniu cywilnym. Jego istnienie może wynikać z charakteru stosunku prawnego, którego dotyczy sprawa, albo z podobieństwa roszczeń i podstawy faktycznej. W praktyce pozwala na wspólne rozpoznanie spraw dotyczących kilku osób, ogranicza konieczność prowadzenia odrębnych postępowań i ułatwia wydanie spójnego rozstrzygnięcia.

Wyróżnia się w szczególności:

• współuczestnictwo materialne, gdy sprawa opiera się na wspólnym prawie lub obowiązku kilku osób albo na prawach i obowiązkach wynikających z tej samej podstawy;
• współuczestnictwo formalne, gdy roszczenia kilku osób lub przeciwko kilku osobom są podobnego rodzaju i mogą być rozpoznane w jednym postępowaniu, choć dotyczą odrębnych praw lub obowiązków;
• współuczestnictwo konieczne, gdy udział wszystkich osób, których dotyczy sprawa, jest niezbędny do jej prawidłowego rozstrzygnięcia;
• współuczestnictwo jednolite, gdy ze względu na charakter sprawy orzeczenie powinno mieć jednakową treść wobec wszystkich współuczestników.

Współuczestnictwo nie oznacza, że wszyscy uczestnicy mają identyczną pozycję procesową. Co do zasady każdy z nich podejmuje czynności we własnym interesie, a skutki jego działań dotyczą przede wszystkim jego samego. W przypadku współuczestnictwa jednolitego lub koniecznego zależności między czynnościami procesowymi i skutkami orzeczenia mogą być szersze.

Przepisy postępowania cywilnego przewidują także szczególne konsekwencje udziału kilku osób po jednej stronie. Współuczestnik może zostać przesłuchany jako świadek co do faktów dotyczących innego współuczestnika. Wezwanie osoby do udziału w sprawie może ponadto zastępować pozwanie, a osoba wezwana lub zawiadomiona uzyskuje uprawnienia związane z udziałem w postępowaniu, określane według zasad dotyczących współuczestnictwa.