Wspólne pożycie

Wspólne pożycie to trwała, faktyczna więź między osobami, obejmująca co do zasady więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą. Termin nie oznacza wyłącznie wspólnego zamieszkiwania ani prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. O jego istnieniu decyduje całokształt relacji, w szczególności wzajemna bliskość, trwałość związku, wspólne gospodarowanie, udzielanie sobie pomocy oraz sposób organizacji życia. W zależności od przepisu znaczenie mogą mieć także inne okoliczności, takie jak stałe zamieszkanie z daną osobą.

W prawie rodzinnym wspólne pożycie jest elementem więzi małżeńskiej i wiąże się z obowiązkiem wspólnego życia, wzajemnej pomocy, wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny. Ustanie wspólnego pożycia może wpływać na ocenę określonych uprawnień małżonka, między innymi związanych z korzystaniem z przedmiotów urządzenia domowego po śmierci drugiego małżonka.

Termin może odnosić się również do osób pozostających w trwałej relacji faktycznej, bez zawarcia małżeństwa. W takim znaczeniu występuje między innymi przy określaniu osoby najbliższej oraz przy ustalaniu, kto może wstąpić w stosunek najmu po śmierci najemcy. W tym drugim przypadku znaczenie ma także stałe zamieszkiwanie z najemcą do chwili jego śmierci. Samo wspólne wynajmowanie lokalu, pokrewieństwo, przyjaźń lub doraźne prowadzenie wspólnych spraw nie przesądzają jeszcze o istnieniu wspólnego pożycia.

Znaczenie prawne terminu zależy od dziedziny prawa i funkcji przepisu. W Kodeksie cywilnym może decydować o uprawnieniach mieszkaniowych lub spadkowych, w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym o prawach i obowiązkach małżonków, a w Kodeksie wykroczeń i przepisach postępowania karnego o zaliczeniu danej osoby do kręgu osób najbliższych. Może też mieć znaczenie przy ocenie bezstronności określonych osób oraz przy regulowaniu procedur związanych z medycznie wspomaganą prokreacją. Ustalenie, czy wspólne pożycie istnieje lub ustało, ma zwykle charakter faktyczny i wymaga oceny konkretnych okoliczności.