Wartość nominalna

Wartość nominalna to formalnie określona kwota przypisana danemu składnikowi majątkowemu, prawu albo zobowiązaniu. Wynika z treści dokumentu, czynności prawnej lub przepisów i co do zasady nie odpowiada aktualnej wartości rynkowej. Jej wysokość może pozostać niezmieniona mimo zmian cen, rentowności, siły nabywczej pieniądza lub sytuacji gospodarczej.

W prawie pojęcie to występuje w szczególności w następujących znaczeniach:

• Wartość nominalna akcji jest kwotą przypisaną jednej akcji, określoną w statucie spółki. Suma wartości nominalnych akcji odpowiada wysokości kapitału zakładowego. Podwyższenie kapitału może nastąpić między innymi przez emisję nowych akcji albo przez zwiększenie wartości nominalnej akcji już istniejących. Wartość nominalna akcji nie musi być równa cenie emisyjnej ani cenie, po której akcja jest zbywana na rynku.
• Wartość nominalna papierów wartościowych, w szczególności obligacji lub innych skarbowych papierów wartościowych, określa kwotę świadczenia wynikającego z papieru, zwykle kwotę podlegającą wykupowi. Cena sprzedaży może być niższa, równa albo wyższa od wartości nominalnej. Różnica między tymi kwotami ma znaczenie przy emisji i obrocie papierami wartościowymi.
• Wartość nominalna zobowiązań służy do ustalania rozmiaru zadłużenia, w tym państwowego długu publicznego. Obejmuje kwotę zobowiązania ustaloną według zasad określonych w przepisach, bez uwzględniania jego bieżącej ceny rynkowej. Przy zobowiązaniach wyrażonych w walutach obcych stosuje się przewidziane prawem zasady przeliczenia na walutę polską.
• Wartość nominalna należności lub świadczenia może stanowić podstawę obliczenia kwoty podlegającej wypłacie, zabezpieczeniu albo rozliczeniu.

Wartość nominalną należy odróżniać od wartości realnej, uwzględniającej siłę nabywczą pieniądza, oraz od wartości rynkowej, ustalanej przez warunki obrotu. W konkretnym przepisie zakres tego pojęcia może zależeć od rodzaju instrumentu, zobowiązania lub rozliczenia, a także od szczegółowych reguł ustawowych albo wykonawczych.