Art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) reguluje prawo strony do wglądu w akta sprawy administracyjnej oraz do sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności postępowania administracyjnego oraz dla realizacji prawa do obrony i rzetelnego procesu.

#### Prawo wglądu w akta sprawy

1. **Zakres prawa wglądu**:
   - Strona ma prawo wglądu w akta sprawy zarówno w trakcie trwania postępowania, jak i po jego zakończeniu. Oznacza to, że strona może zapoznać się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie na każdym etapie postępowania, co jest istotne dla przygotowania się do obrony swoich interesów.

2. **Forma realizacji prawa**:
   - Czynności związane z wglądem w akta sprawy, sporządzaniem notatek, kopii lub odpisów muszą być dokonywane w lokalu organu administracji publicznej i w obecności pracownika tego organu. Taki wymóg ma na celu zabezpieczenie integralności akt oraz zapewnienie, że dokumenty nie zostaną uszkodzone lub zagubione.

3. **Ochrona danych osobowych**:
   - W przypadku, gdy wgląd w akta sprawy dotyczy sytuacji opisanej w art. 236 § 2 k.p.a. (skargi na działalność organów administracji publicznej), dane osobowe osoby składającej skargę są pomijane. Jest to zgodne z zasadą ochrony danych osobowych i prywatności osób składających skargi.

#### Uwierzytelnienie odpisów i kopii

4. **Uwierzytelnienie dokumentów**:
   - Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Uwierzytelnienie dokumentów może być konieczne np. w celu przedstawienia ich w innym postępowaniu administracyjnym lub sądowym.

#### System teleinformatyczny

5. **Dostęp w systemie teleinformatycznym**:
   - Organ administracji publicznej może umożliwić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Warunkiem jest uwierzytelnienie strony zgodnie z przepisami ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Taka możliwość jest krokiem w kierunku cyfryzacji administracji publicznej i ułatwia dostęp do akt sprawy, szczególnie w dobie rosnącej liczby spraw załatwianych drogą elektroniczną.

#### Podsumowanie

Art. 73 k.p.a. jest wyrazem zasady jawności postępowania administracyjnego i ma na celu zapewnienie stronom pełnego dostępu do informacji zgromadzonych w ich sprawach. Przepis ten równocześnie chroni integralność akt oraz dane osobowe osób składających skargi. Możliwość realizacji prawa wglądu w akta za pośrednictwem systemu teleinformatycznego jest nowoczesnym rozwiązaniem, które może znacząco ułatwić stronom dostęp do dokumentów i przyspieszyć procedury administracyjne.

Kodeks postępowania administracyjnego

Art. 131^1a Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza szczegółowe zasady dotyczące doręczania pism sądowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz portalu informacyjnego. Przepis ten ma na celu usprawnienie procesu doręczeń oraz zapewnienie ich skuteczności w sytuacjach, gdy doręczenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego jest niemożliwe.

#### 1. Zakres podmiotowy

Przepis odnosi się do doręczeń skierowanych do określonych grup zawodowych i instytucji, takich jak:
- adwokaci,
- radcy prawni,
- rzecznicy patentowi,
- prokuratorzy,
- organy emerytalne określone przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
- Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

#### 2. Sposób doręczenia

W przypadku niemożności doręczenia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, sąd doręcza pisma poprzez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym. Ważnym elementem jest możliwość uzyskania przez odbiorcę dokumentu potwierdzającego doręczenie. Wyjątek stanowią pisma, które muszą być doręczone wraz z odpisami pism procesowych stron lub innymi dokumentami niepochodzącymi od sądu, chyba że sąd dysponuje ich kopią w postaci elektronicznej.

#### 3. Moment doręczenia

Pismo uznaje się za doręczone w chwili wskazanej w dokumencie potwierdzającym doręczenie. Jeśli taki dokument nie jest dostępny, doręczenie uznaje się za skuteczne po upływie 14 dni od dnia umieszczenia treści pisma w portalu informacyjnym.

#### 4. Wyjątki i odstąpienia

Przewodniczący może zarządzić odstąpienie od doręczenia pisma za pośrednictwem portalu informacyjnego, jeśli doręczenie w taki sposób jest niemożliwe ze względu na charakter pisma. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy konieczne jest wydanie stronie uwierzytelnionego odpisu orzeczenia lub tytułu wykonawczego.

#### 5. Rozporządzenie wykonawcze

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, określi w drodze rozporządzenia szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych za pośrednictwem portalu informacyjnego oraz elektroniczną postać tych pism. Celem rozporządzenia jest zapewnienie sprawnego toku postępowania oraz realizacja gwarancji procesowych uczestników postępowania.

### Wnioski

Art. 131^1a Kodeksu postępowania cywilnego stanowi istotny element nowoczesnego systemu doręczeń sądowych, który ma na celu zwiększenie efektywności i pewności doręczeń. Przepis ten wprowadza jasne zasady dotyczące momentu doręczenia oraz sytuacji, w których doręczenie za pośrednictwem portalu informacyjnego jest niemożliwe. Rozporządzenie wykonawcze będzie kluczowe dla praktycznego stosowania tego przepisu, zapewniając szczegółowe wytyczne dotyczące elektronicznej postaci pism oraz trybu ich doręczania.

Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 156 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie dotyczące udostępniania akt sprawy sądowej stronom postępowania, ich obrońcom, pełnomocnikom oraz przedstawicielom ustawowym. Przepis ten ma kluczowe znaczenie dla realizacji prawa do obrony oraz transparentności postępowania karnego.

### 1. Prawo dostępu do akt

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym przysługuje prawo do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich odpisów lub kopii. Jest to fundamentalne prawo, które umożliwia stronom pełne zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, co jest niezbędne do skutecznego prowadzenia obrony lub reprezentacji interesów klienta.

### 2. Udostępnianie akt innym osobom

Za zgodą prezesa sądu akta mogą być udostępnione również innym osobom (§ 1). Jest to wyjątek od zasady, który ma na celu ochronę interesów osób trzecich, które mogą mieć uzasadniony interes w zapoznaniu się z aktami sprawy.

### 3. Udostępnianie akt w systemie teleinformatycznym

Przepis przewiduje możliwość udostępniania informacji o aktach sprawy za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne na to pozwalają (§ 1). Jest to nowoczesne rozwiązanie, które ma na celu ułatwienie dostępu do akt oraz przyspieszenie procedur.

### 4. Odpłatność za kopie dokumentów

Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy, a także innych stron, pełnomocników i przedstawicieli ustawowych, wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy (§ 2). Przepis ten określa również, że od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty, co jest korzystne dla stron postępowania.

### 5. Uwierzytelnione odpisy

Prezes sądu lub referendarz sądowy może zarządzić wydanie odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy w razie uzasadnionej potrzeby (§ 3). Jest to istotne w kontekście dokumentów, które muszą mieć moc urzędową.

### 6. Ochrona informacji niejawnych

Jeżeli istnieje niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, przeglądanie akt oraz sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd (§ 4). Jest to zabezpieczenie mające na celu ochronę tajemnic państwowych i innych informacji wrażliwych.

### 7. Udostępnianie akt w postępowaniu przygotowawczym

W toku postępowania przygotowawczego, jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, akta udostępnia się stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym (§ 5). Przepis ten zapewnia dostęp do akt również na etapie przygotowawczym, co jest kluczowe dla przygotowania obrony.

### 8. Zarządzenie w przedmiocie udostępnienia akt

W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii oraz wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie (§ 6). Jest to formalny wymóg, który ma na celu uporządkowanie procedur związanych z udostępnianiem akt.

### 9. Udostępnianie akt pokrzywdzonemu

W przypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu, należy poinformować go o możliwości udostępnienia akt w późniejszym terminie (§ 7). Przepis ten chroni interesy pokrzywdzonego, zapewniając mu dostęp do akt w odpowiednim czasie.

### 10. Udostępnianie akt w postaci elektronicznej

Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (§ 9). Jest to nowoczesne rozwiązanie, które ma na celu ułatwienie dostępu do akt oraz przyspieszenie procedur.

### 11. Wysokość opłat

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uwadze koszt wykonania takich kopii i odpisów (§ 12). Jest to istotne z punktu widzenia transparentności i przewidywalności kosztów związanych z dostępem do akt.

### Podsumowanie

Art. 156 k.p.k. jest kluczowym przepisem zapewniającym stronom postępowania karnego dostęp do akt sprawy, co jest niezbędne dla realizacji prawa do obrony oraz transparentności postępowania. Przepis ten wprowadza również mechanizmy ochrony informacji niejawnych oraz określa zasady odpłatności za wydawanie kopii dokumentów i uwierzytelnionych odpisów.

Art. 178 Ordynacji podatkowej reguluje prawo strony do wglądu w akta sprawy podatkowej oraz do sporządzania z nich notatek, odpisów i kopii. Jest to istotne uprawnienie, które ma na celu zapewnienie transparentności postępowania podatkowego oraz umożliwienie stronie skutecznej obrony swoich praw.

#### Prawo wglądu w akta sprawy

Zgodnie z § 1, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, co oznacza, że może zapoznać się z całą dokumentacją zgromadzoną w toku postępowania podatkowego. Prawo to obejmuje również możliwość sporządzania notatek, odpisów oraz kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, takich jak aparaty fotograficzne, skanery czy telefony komórkowe. Co istotne, prawo to przysługuje stronie nie tylko w trakcie trwania postępowania, ale również po jego zakończeniu.

#### Warunki wykonywania czynności

Czynności te muszą być dokonywane w lokalu organu podatkowego i w obecności pracownika tego organu (§ 2). Ma to na celu zapewnienie, że dokumenty nie zostaną uszkodzone, zniszczone lub zmienione, a także że nie dojdzie do naruszenia tajemnicy skarbowej.

#### Żądanie wydania kopii akt

Strona może również żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy (§ 3). Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, gdy strona potrzebuje oficjalnych dokumentów do celów dowodowych w innych postępowaniach lub do przedstawienia ich innym instytucjom.

#### System teleinformatyczny

Organ podatkowy może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony zgodnie z art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 4). Oznacza to, że strona może mieć możliwość zdalnego wglądu w akta sprawy, co jest szczególnie korzystne w dobie cyfryzacji i może znacznie ułatwić dostęp do dokumentacji.

#### Podsumowanie

Art. 178 Ordynacji podatkowej jest kluczowym przepisem gwarantującym stronie dostęp do dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania podatkowego. Zapewnia on transparentność postępowania oraz umożliwia stronie skuteczną obronę swoich praw. Przepis ten jest zgodny z zasadami demokratycznego państwa prawa, w którym każda osoba ma prawo do rzetelnego i sprawiedliwego postępowania administracyjnego.

Ordynacja podatkowa

Przepis wymaga, aby zgłoszenie zostało złożone na piśmie. Samo pismo nie wystarczy, jeżeli zgłaszający powołuje się na dokumenty potwierdzające jego treść. Należy je dołączyć do zgłoszenia w oryginale albo w uwierzytelnionym odpisie. Dokumenty powinny uzasadniać zgłoszenie, czyli potwierdzać okoliczności, na które zgłaszający się powołuje.

Uwierzytelniony odpis

Uwierzytelniony odpis w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego1 przepis

Kodeks postępowania cywilnego2 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)4 przepisy

Ordynacja podatkowa1 przepis

Prawo upadłościowe1 przepis