Ustanowienie kuratora

Ustanowienie kuratora to formalne powołanie przez właściwy sąd osoby, która ma chronić określone interesy osoby fizycznej, osoby prawnej albo innego podmiotu, a w razie potrzeby reprezentować go w postępowaniu lub przy dokonywaniu określonych czynności. Kurator jest ustanawiany wtedy, gdy osoba albo jednostka nie może samodzielnie prowadzić swoich spraw, nie ma właściwego przedstawiciela lub występuje przeszkoda uniemożliwiająca działanie dotychczasowego reprezentanta.

Zakres działania kuratora wynika z przepisów oraz z postanowienia sądu. Nie jest on co do zasady pełnomocnikiem ustanowionym według swobodnej decyzji zainteresowanego, lecz wykonuje funkcję o charakterze ochronnym lub reprezentacyjnym. Po ustaniu przyczyny ustanowienia kurator może zostać odwołany albo jego funkcja wygasa. W niektórych przypadkach przepisy określają również maksymalny czas pełnienia funkcji i dopuszczają jego przedłużenie tylko w szczególnie uzasadnionych sytuacjach.

W polskim prawie występują między innymi:

• kurator dla osoby fizycznej, ustanawiany na przykład dla osoby niezdolnej do czynności prawnych, nieobecnej albo pozbawionej możliwości udziału w określonym postępowaniu;
• kurator procesowy, powoływany do reprezentowania strony lub uczestnika postępowania, gdy wymagają tego szczególne okoliczności;
• kurator dla osoby prawnej lub stowarzyszenia, ustanawiany zwłaszcza w razie braku organu zdolnego do reprezentacji albo potrzeby uzupełnienia jego składu;
• kurator w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, ustanawiany między innymi w razie przeszkody dotyczącej opiekuna lub dla ochrony interesów dziecka;
• kurator ustanawiany w postępowaniu podatkowym, gdy osoba lub jednostka nie może prowadzić swoich spraw.

Ustanowienie kuratora zapewnia ciągłość postępowania i umożliwia podejmowanie czynności prawnych mimo braku właściwego przedstawiciela. Może też wpływać na inne stosunki prawne, przykładowo ustanowienie kuratora dla przedsiębiorcy jest jednym ze zdarzeń powodujących wygaśnięcie prokury. Terminu tego nie należy utożsamiać z samym wykonywaniem funkcji, ponieważ ustanowienie oznacza akt powołania kuratora, a jego późniejsze działania stanowią realizację przyznanych mu uprawnień.