Kodeks postępowania cywilnego

Art. 357 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje zasady uzasadniania i doręczania postanowień sądowych, zarówno tych wydanych na posiedzeniach jawnych, jak i niejawnych. Przepis ten ma na celu zapewnienie przejrzystości postępowania sądowego oraz ochronę praw stron postępowania.

#### 1. Uzasadnianie postanowień ogłoszonych na posiedzeniu jawnym

Zgodnie z art. 357 § 1 k.p.c., sąd uzasadnia postanowienia ogłoszone na posiedzeniu jawnym tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Jest to istotne z punktu widzenia ekonomii procesowej, gdyż nie każde postanowienie wymaga uzasadnienia, co pozwala na przyspieszenie postępowania. Postanowienia te doręcza się tylko stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

#### 2. Uzasadnianie postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym

Art. 357 § 2 k.p.c. stanowi, że postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku stron niezastępowanych przez profesjonalnych pełnomocników, sąd ma obowiązek pouczyć je o możliwości złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia oraz o warunkach, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.

#### 3. Termin na zgłoszenie żądania uzasadnienia

Zarówno w przypadku postanowień ogłoszonych na posiedzeniu jawnym, jak i wydanych na posiedzeniu niejawnym, strona ma tydzień na zgłoszenie żądania sporządzenia uzasadnienia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia. Jest to termin zawity, co oznacza, że jego niedochowanie skutkuje utratą prawa do żądania uzasadnienia.

#### 4. Uzasadnianie z urzędu

Art. 357 § 3 k.p.c. przewiduje sytuacje, w których sąd uzasadnia postanowienie z urzędu. Dotyczy to przypadków, gdy przepis szczególny nakazuje sądowi uzasadnić postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym. W takich sytuacjach postanowienie doręcza się z urzędu z uzasadnieniem.

#### 5. Uzasadnienie dla usprawnienia postępowania

Sąd może z urzędu uzasadnić postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, jeśli uzna, że pozwoli to na usprawnienie postępowania lub gdy postanowienie dotyczy przyznania zwrotu kosztów osobie niebędącej stroną. W takim przypadku postanowienie z uzasadnieniem doręcza się wszystkim stronom lub osobom, których to postanowienie dotyczy.

#### 6. Zwolnienie z obowiązku zgłoszenia wniosku

Doręczenie przez sąd z urzędu postanowienia z uzasadnieniem wydanego na posiedzeniu niejawnym zwalnia stronę od obowiązku zgłoszenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem.

#### 7. Termin sporządzenia uzasadnienia

Jeżeli przepis szczególny nie nakazuje doręczyć z urzędu postanowienia z uzasadnieniem, sąd sporządza uzasadnienie w terminie tygodnia od dnia wpływu do właściwego sądu wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, a jeżeli wniosek był dotknięty brakami - od dnia usunięcia tych braków.

#### 8. Postanowienia dotyczące osób trzecich

Postanowień, które odnoszą się wyłącznie do innych osób (świadka, biegłego, osoby trzeciej), nie doręcza się stronom. Osobom, których te postanowienia dotyczą, doręcza się je tylko wówczas, gdy nie były one obecne na posiedzeniu, na którym postanowienia te zostały wydane.

#### 9. Zwięzłe wskazanie powodów rozstrzygnięcia

Sąd może przy wydawaniu postanowienia, nawet niepodlegającego zaskarżeniu, zwięźle wskazać zasadnicze powody rozstrzygnięcia, jeżeli uzna, że pozwoli to na usprawnienie postępowania. Wskazanie to powinno być odróżnione od uzasadnienia postanowienia.

#### 10. Odstąpienie od uzasadnienia

Sąd może odstąpić od uzasadnienia postanowienia podlegającego zaskarżeniu, jeżeli w całości uwzględnia zawarty w piśmie procesowym wniosek strony i podziela argumenty strony przytoczone na jego poparcie. W takim przypadku w postanowieniu należy powołać to pismo, a termin do złożenia zażalenia biegnie od dnia doręczenia tego pisma.

### Podsumowanie

Art. 357 k.p.c. wprowadza szczegółowe zasady dotyczące uzasadniania i doręczania postanowień sądowych, co ma na celu zapewnienie transparentności postępowania oraz ochronę praw stron. Przepis ten uwzględnia różne scenariusze procesowe, co pozwala na elastyczne i efektywne zarządzanie postępowaniem sądowym.

Art. 349 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) wprowadza instytucję posiedzenia wstępnego, które ma na celu usprawnienie i lepszą organizację przewodu sądowego w sprawach, gdzie przewidywany zakres postępowania dowodowego sugeruje, że nie będzie możliwe zamknięcie przewodu na pierwszym terminie rozprawy.

#### § 1 - Wyznaczenie sędziego i posiedzenia wstępnego

Przepis ten nakłada na prezesa sądu obowiązek niezwłocznego wyznaczenia sędziego lub członków składu orzekającego, gdy przewidywany zakres postępowania dowodowego wskazuje na konieczność przeprowadzenia więcej niż jednej rozprawy. Przewodniczący składu orzekającego kieruje sprawę na posiedzenie wstępne, które może być wyznaczone na ten sam dzień, co pierwszy termin rozprawy głównej. Posiedzenie wstępne można pominąć, jeżeli złożono wniosek o dobrowolne poddanie się karze (art. 387 § 1 k.p.k.).

#### § 2 - Zarządzenie o odstąpieniu od posiedzenia wstępnego

W przypadku zaistnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od posiedzenia wstępnego, przewodniczący wydaje zarządzenie, które musi być uzasadnione. Jest to istotne dla transparentności postępowania i zapewnienia, że decyzje procesowe są podejmowane na podstawie obiektywnych przesłanek.

#### § 3 - Obowiązkowy udział stron

Udział prokuratora, obrońcy i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego w posiedzeniu wstępnym jest obowiązkowy. Pozostałe strony i pokrzywdzony mogą być wezwani przez przewodniczącego. Niestawiennictwo należycie wezwanych osób nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia posiedzenia, co ma na celu zapobieżenie opóźnieniom w postępowaniu.

#### § 4-5 - Przedstawienie stanowisk

Strony i inne osoby mogą przedstawić swoje stanowisko w przedmiocie planowania i organizacji rozprawy głównej, zarówno na piśmie, jak i ustnie podczas posiedzenia. Przewodniczący może wezwać do przedstawienia oświadczeń lub wniosków na piśmie, zakreślając stosowny termin.

#### § 6-7 - Zakres stanowisk i wniosków

Stanowiska mogą obejmować różnorodne kwestie, takie jak proponowane terminy rozpraw, wnioski dowodowe, wnioski o przeprowadzenie dowodów w określonej kolejności, czy też wnioski o udział w rozprawie na odległość. Wnioski formalne dotyczące biegu postępowania powinny być złożone najpóźniej na posiedzeniu wstępnym, a te złożone później pozostawia się bez rozpoznania, chyba że wnioskodawca wykaże, iż okoliczności uzasadniające złożenie wniosku powstały później.

#### § 8-10 - Rozpoznanie wniosków i zarządzenia przewodniczącego

Na posiedzeniu wstępnym rozpoznaje się wnioski formalne i, w razie potrzeby, wnioski dowodowe. Przewodniczący, biorąc pod uwagę stanowiska stron, rozstrzyga w drodze zarządzenia co do okoliczności istotnych dla sprawnego przeprowadzenia przewodu sądowego, wyznacza terminy rozpraw (co najmniej 5, o ile zakres postępowania dowodowego nie uzasadnia mniejszej liczby) i ogłasza je stronom. Ogłoszenie terminów ma skutek równoznaczny z wezwaniem do stawiennictwa na rozprawie.

#### § 11-13 - Zmiana terminu rozprawy i dodatkowe posiedzenia

Wniosek o zmianę terminu rozprawy wyznaczonego na posiedzeniu wstępnym można pozostawić bez rozpoznania, chyba że w sposób oczywisty zasługuje na uwzględnienie. Na wniosek strony lub z urzędu można wyznaczyć dodatkowe posiedzenie w przedmiocie planowania i organizacji rozprawy głównej po rozpoczęciu przewodu sądowego, jeżeli przyczyni się to do usprawnienia postępowania.

### Podsumowanie

Art. 349 k.p.k. wprowadza mechanizmy mające na celu lepszą organizację i sprawność postępowania sądowego w sprawach karnych. Posiedzenie wstępne pozwala na wcześniejsze ustalenie harmonogramu rozpraw i rozpoznanie wniosków formalnych, co ma na celu zapobieżenie opóźnieniom i zapewnienie sprawnego przebiegu procesu. Przepis ten jest istotnym narzędziem w rękach sądu, umożliwiającym efektywne zarządzanie postępowaniem dowodowym i organizacyjnym.

Usprawnienie postępowania

Usprawnienie postępowania w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego2 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)1 przepis