Urząd gminy

Urząd gminy to aparat pomocniczy wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, służący do wykonywania zadań gminy oraz obsługi jej organów i mieszkańców. Nie jest odrębnym organem gminy. Organami gminy są rada gminy oraz organ wykonawczy, którym jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Urząd działa w imieniu i pod kierownictwem organu wykonawczego, a za jego organizację i funkcjonowanie odpowiada kierownik urzędu, co do zasady wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

W urzędzie przygotowuje się projekty rozstrzygnięć, prowadzi postępowania administracyjne, wydaje decyzje i zaświadczenia w zakresie powierzonych zadań, przyjmuje podania oraz prowadzi ewidencje i rejestry. Urząd obsługuje także radę gminy, realizuje zadania związane między innymi z podatkami i opłatami lokalnymi, gospodarką nieruchomościami, planowaniem przestrzennym, ochroną porządku publicznego oraz sprawami organizacyjnymi gminy. W urzędzie może być również umiejscowiona straż gminna, zgodnie z przyjętym sposobem jej organizacji.

Termin występuje w wielu dziedzinach prawa. Przepisy dotyczące nieruchomości mogą przewidywać udział wójta w przygotowaniu wniosków lub postępowań dotyczących scalenia i podziału gruntów. W przepisach procesowych urząd gminy jest wskazywany jako miejsce przechowywania pisma, którego nie można doręczyć adresatowi w zwykły sposób. Zawiadomienie o możliwości odbioru pisma może być wtedy umieszczone w miejscu przewidzianym przez ustawę, a nieodebranie przesyłki w odpowiednim terminie może wywołać skutek doręczenia.

Urząd gminy nie należy utożsamiać z gminą jako wspólnotą samorządową i osobą prawną ani z radą gminy. Jest strukturą organizacyjną i miejscem wykonywania zadań publicznych, zapewniającym bieżącą obsługę administracyjną mieszkańców oraz realizację kompetencji organu wykonawczego. W zależności od rodzaju jednostki samorządu używa się także określeń urząd miasta lub urząd miasta i gminy.