Uprawnienia wspólników

Uprawnienia wspólników to ogół praw przysługujących osobom uczestniczącym w spółce, wynikających z przepisów prawa oraz z umowy albo statutu spółki. Termin ten nie oznacza jednego, odrębnie uregulowanego prawa. Zakres uprawnień zależy przede wszystkim od rodzaju spółki, treści jej umowy lub statutu oraz charakteru konkretnego prawa.

W spółce cywilnej uprawnienia wspólników dotyczą w szczególności prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania. Co do zasady wspólnik może podejmować czynności w zakresie zwykłego zarządu, a w sytuacjach nagłych także działania konieczne do ochrony wspólnego interesu. Jego umocowanie do reprezentowania spółki jest związane z zakresem uprawnienia do prowadzenia jej spraw. Wspólnicy mają również prawa majątkowe, w tym prawo do udziału w zyskach, a także obowiązki związane z uczestnictwem w działalności spółki.

W spółkach handlowych wyróżnia się przede wszystkim:

• uprawnienia majątkowe, takie jak prawo do udziału w zysku, otrzymania określonych świadczeń związanych z uczestnictwem w spółce lub rozliczenia udziału w przypadkach przewidzianych przepisami;
• uprawnienia korporacyjne, obejmujące udział w podejmowaniu decyzji, wykonywanie prawa głosu, uzyskiwanie informacji o działalności spółki oraz udział w zgromadzeniach wspólników;
• uprawnienia ochronne, służące zabezpieczeniu interesów wspólnika, w tym możliwość żądania zwołania zgromadzenia wspólników i umieszczenia określonych spraw w porządku obrad albo dochodzenia roszczeń w związku z naruszeniem obowiązków przez innego wspólnika.

Niektóre uprawnienia przysługują każdemu wspólnikowi, inne zależą od rodzaju spółki, liczby posiadanych udziałów lub spełnienia określonych warunków. Mogą być wykonywane samodzielnie albo wspólnie z innymi wspólnikami. Ich praktyczne znaczenie polega na umożliwieniu wpływania na sprawy spółki, kontroli jej działalności, uczestniczenia w jej wynikach oraz ochrony pozycji wspólnika, także w procesach takich jak połączenie spółek. Regulacje dotyczące tych kwestii znajdują się między innymi w Kodeksie cywilnym i Kodeksie spółek handlowych.