Unia Europejska

Unia Europejska jest organizacją międzynarodową o szczególnym charakterze, tworzoną przez państwa członkowskie, w tym Polskę. Ma własną osobowość prawną, organy oraz odrębny system prawa, który w określonych dziedzinach wpływa na stosowanie prawa krajowego. W polskich przepisach określenie to może oznaczać zarówno samą organizację, jak i jej państwa członkowskie, instytucje lub przepisy prawa unijnego, zależnie od kontekstu.

Prawo Unii Europejskiej obejmuje przede wszystkim prawo pierwotne, ustanawiające podstawy funkcjonowania Unii, oraz prawo wtórne, wydawane przez jej instytucje. Należą do niego między innymi rozporządzenia, dyrektywy i decyzje. Przepisy krajowe mogą odsyłać do prawa Unii, uzależniać określone działania od jego zgodności albo przewidywać współpracę z organami innych państw członkowskich.

Termin występuje w wielu dziedzinach prawa, w szczególności w:

• postępowaniu karnym, przy współpracy organów ścigania, wymianie informacji, przejęciu ścigania oraz wykonywaniu europejskiego nakazu aresztowania;
• postępowaniu cywilnym, w sprawach związanych z doręczeniami, terminami i czynnościami dokonywanymi w innych państwach członkowskich;
• uznawaniu kwalifikacji zawodowych, między innymi przy dostępie obywateli państw członkowskich do zawodów regulowanych;
• gospodarce nieruchomościami i pomocy publicznej;
• ochronie środowiska i gospodarowaniu wodami, w tym przy finansowaniu z funduszy unijnych oraz współpracy na międzynarodowych obszarach dorzeczy;
• ruchu drogowym i udostępnianiu danych organom zagranicznym.

Znaczenie praktyczne tego pojęcia polega na tym, że przepisy krajowe mogą przyznawać obywatelom i przedsiębiorcom prawa wynikające z członkostwa w Unii, nakładać obowiązki związane ze stosowaniem jej regulacji oraz określać zasady współpracy polskich organów z organami innych państw członkowskich. Zakres pojęcia należy każdorazowo ustalać na podstawie przepisu, w którym zostało użyte.