Ugoda sądowa

Ugoda sądowa to porozumienie stron zawarte w toku postępowania przed sądem, którego celem jest zakończenie sporu lub zapobieżenie jego powstaniu. W rozumieniu Kodeksu cywilnego ugoda polega na wzajemnych ustępstwach stron, które usuwają niepewność co do istniejącego stosunku prawnego, zapewniają wykonanie obowiązku albo uchylają możliwość przyszłego sporu. Ustępstwa nie muszą być równoważne ani polegać wyłącznie na świadczeniu pieniężnym.

Ugoda sądowa ma jednocześnie charakter umowy oraz czynności procesowej. Jest zawierana przed sądem i utrwalana w protokole, a sąd bada, czy jej treść jest zgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego, naturą stosunku prawnego i uzasadnionym interesem stron. Nie może ona służyć obejściu prawa ani dotyczyć praw, którymi strony nie mogą swobodnie rozporządzać. W szczególnych postępowaniach przepisy mogą określać dodatkowe wymagania dotyczące jej treści i formy.

Znaczenie praktyczne ugody sądowej:

• kończy postępowanie w zakresie objętym porozumieniem, bez potrzeby wydawania wyroku co do istoty sporu;
• określa obowiązki stron, takie jak zapłata, wydanie rzeczy, zaniechanie określonego działania lub rozłożenie świadczenia na raty;
• po nadaniu klauzuli wykonalności może stanowić podstawę egzekucji sądowej, jeżeli zobowiązany nie wykona jej dobrowolnie;
• wiąże strony i korzysta z ochrony właściwej dla ugody, co ogranicza możliwość ponownego prowadzenia sporu o ten sam przedmiot.

Ugody sądowe występują przede wszystkim w sprawach cywilnych, w tym pracowniczych, gospodarczych, rodzinnych i dotyczących praw do nieruchomości. Od ugody zawartej przed mediatorem odróżnia je miejsce zawarcia. Ugoda mediacyjna staje się podstawą egzekucji dopiero po zatwierdzeniu przez sąd. Z kolei ugody zawierane przed organami administracji lub innymi właściwymi instytucjami podlegają odrębnym regułom, nawet jeśli również mogą zostać wykonane na podstawie klauzuli wykonalności. Roszczenie stwierdzone ugodą co do zasady przedawnia się po sześciu latach, a roszczenie o świadczenia okresowe po trzech latach.