Ugoda

Ugoda to porozumienie, w którym strony, czyniąc wzajemne ustępstwa, kończą istniejący spór albo zapobiegają jego powstaniu. Jej celem jest określenie praw i obowiązków stron w sposób odmienny od pełnego dochodzenia roszczeń lub oczekiwania na rozstrzygnięcie organu. Ustępstwa mogą dotyczyć między innymi wysokości świadczenia, terminu albo sposobu jego wykonania, a także rezygnacji z części żądań.

Ugoda może mieć charakter:

• pozasądowy, zawierany bez wszczynania postępowania;
• sądowy, zawierany przed sądem i utrwalany w odpowiedniej formie procesowej;
• mediacyjny, zawierany przy udziale mediatora, a następnie przedstawiany sądowi do zatwierdzenia;
• administracyjny, zawierany w postępowaniu administracyjnym i wymagający zatwierdzenia przez właściwy organ.

W sprawach cywilnych ugoda może uregulować sprawę przed wniesieniem pozwu, jeżeli jej treść nie narusza prawa ani zasad współżycia społecznego. Ugoda sądowa lub zatwierdzona przez sąd może prowadzić do zakończenia postępowania, a po spełnieniu wymagań przewidzianych w przepisach także stanowić podstawę egzekucji. Ugoda mediacyjna staje się skuteczna w zakresie przewidzianym przez prawo po jej zatwierdzeniu.

Ugody występują także w prawie pracy, między innymi przed komisją pojednawczą, w prawie administracyjnym oraz w sprawach dotyczących nieruchomości. Mogą określać na przykład wysokość i termin zapłaty opłaty związanej z nieruchomością albo sposób wykonania zobowiązania wobec gminy. W postępowaniu administracyjnym ugoda uzyskuje wykonalność z dniem uprawomocnienia się postanowienia o jej zatwierdzeniu. W niektórych rodzajach spraw przepisy wyłączają możliwość zawarcia ugody, zwłaszcza gdy wymaga tego ochrona interesu publicznego lub szczególny charakter postępowania.

W prawie karnym ugoda może obejmować roszczenia majątkowe związane z oskarżeniem, lecz jej dopuszczalność i skutki zależą od rodzaju postępowania oraz regulacji szczególnych. Praktyczne znaczenie ugody polega przede wszystkim na szybszym zakończeniu sporu, ograniczeniu kosztów i ustaleniu sposobu wykonania obowiązków bez rozstrzygnięcia wszystkich kwestii przez sąd lub organ.