Udział społeczeństwa

Udział społeczeństwa oznacza prawnie określoną możliwość uczestniczenia ogółu zainteresowanych osób w działaniach organów publicznych, zwłaszcza w sprawach dotyczących środowiska, planowania przestrzennego i kształtowania polityk publicznych. Nie jest to zwykle równoznaczne ze statusem strony postępowania. Udział może przysługiwać także osobom, które nie wykazują interesu prawnego, lecz chcą zapoznać się ze sprawą i przedstawić swoje stanowisko.

Najczęściej udział społeczeństwa obejmuje:

• podanie do publicznej wiadomości informacji o przygotowywanym dokumencie, planie, programie albo rozstrzygnięciu,
• zapewnienie dostępu do dokumentacji i informacji o sprawie,
• możliwość składania uwag i wniosków w wyznaczonym terminie,
• przeprowadzenie publicznej dyskusji lub rozprawy, jeżeli przewidują to przepisy,
• rozpatrzenie zgłoszonych stanowisk przez właściwy organ oraz poinformowanie o sposobie ich uwzględnienia.

Zakres i forma udziału zależą od rodzaju sprawy. W ochronie środowiska instytucja ta ma szczególne znaczenie przy ocenach oddziaływania na środowisko, opracowywaniu programów ochrony środowiska oraz wydawaniu niektórych decyzji poprzedzających pozwolenia wodnoprawne, decyzje lokalizacyjne lub decyzje o warunkach zabudowy. Regulują ją przede wszystkim przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także przepisy Prawa ochrony środowiska, Prawa wodnego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W planowaniu przestrzennym udział społeczeństwa służy ujawnieniu potrzeb i ocen mieszkańców oraz innych zainteresowanych podmiotów przy tworzeniu dokumentów i prowadzeniu polityki przestrzennej. W niektórych postępowaniach dotyczących inwestycji budowlanych, gospodarki gruntami lub decyzji administracyjnych przepisy mogą przewidywać publiczne zawiadomienie albo dostęp do rozstrzygnięcia, lecz nie zawsze oznacza to pełną procedurę udziału społeczeństwa. Instytucja ta zwiększa przejrzystość działania administracji i pozwala uwzględnić wiedzę oraz interesy społeczne. Złożenie uwag nie wiąże organu, jednak organ powinien odnieść się do nich w sposób wymagany przez właściwe przepisy.