Uchylenie kary

Uchylenie kary to prawne pozbawienie skutków wcześniej nałożonej kary, dokonane przez uprawniony organ albo sąd. Oznacza uznanie, że kara nie powinna dalej obowiązywać, na przykład z powodu usprawiedliwienia zachowania ukaranego, naruszenia przepisów przy jej wymierzaniu albo uwzględnienia sprzeciwu. Uchylenie różni się od złagodzenia kary, ponieważ co do zasady prowadzi do jej całkowitego usunięcia, a nie tylko zmniejszenia jej wymiaru.

Termin ten występuje w różnych dziedzinach prawa, w szczególności w postępowaniu karnym, postępowaniu w sprawach o wykroczenia, prawie pracy i postępowaniu podatkowym. Może dotyczyć między innymi:

• kary porządkowej nakładanej na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę za niestawiennictwo albo niewykonanie obowiązku,
• kary pieniężnej zastosowanej wobec osoby, która nie stawiła się na wezwanie lub samowolnie opuściła miejsce wykonywania czynności,
• kary porządkowej nałożonej w postępowaniu podatkowym,
• kary stosowanej wobec pracownika z naruszeniem przepisów prawa pracy.

Uchylenie zwykle wymaga złożenia wniosku, przedstawienia usprawiedliwienia albo wniesienia sprzeciwu w terminie i w formie określonych w przepisach. W niektórych przypadkach przepisy przewidują krótki termin, na przykład siedem dni od doręczenia rozstrzygnięcia lub od ustania przeszkody. O uchyleniu może rozstrzygać organ, który nałożył karę, inny właściwy organ albo sąd. Odmowa uchylenia może podlegać zaskarżeniu, jeżeli przepisy przewidują taki środek.

Skutkiem uchylenia jest ustanie obowiązku zapłaty kary albo usunięcie innych następstw jej nałożenia. W prawie pracy uchylenie kary może wiązać się także z obowiązkiem zwrotu pracownikowi równowartości potrąconej kwoty. Samo uchylenie kary nie zawsze obejmuje inne należności związane z postępowaniem, takie jak dodatkowe koszty spowodowane niewykonaniem obowiązków. O tym, czy takie koszty pozostają do zapłaty, decydują odrębne przepisy.