Uchybienie

Uchybienie w prawie oznacza nieprawidłowość polegającą na naruszeniu obowiązku, wymogu formalnego albo zasad właściwego postępowania. Może mieć postać działania niezgodnego z przepisami, zaniechania wymaganej czynności lub nienależytego wykonania obowiązku. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej, dlatego jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i kontekstu danego przepisu.

Najważniejsze cechy uchybienia:

• może dotyczyć zarówno treści rozstrzygnięcia lub działania, jak i sposobu jego dokonania;
• może polegać na naruszeniu prawa, niedochowaniu terminu, braku wymaganych elementów dokumentu albo niewykonaniu zaleceń;
• nie zawsze prowadzi do nieważności czynności lub odpowiedzialności prawnej, ponieważ skutki zależą od rodzaju uchybienia i regulacji szczególnych;
• może być usuwalne, a przepisy często przewidują termin lub sposób jego usunięcia.

W postępowaniu karnym uchybienie może dotyczyć czynności procesowej albo zaniechania czynności. Stwierdzenie niezgodności z prawem może skutkować nakazaniem usunięcia uchybienia, naprawieniem jego skutków lub podjęciem działań zapobiegających podobnym nieprawidłowościom. Poważne uchybienia mogą stanowić podstawę kasacji, jeżeli spełnione są wymagania przewidziane dla tego środka zaskarżenia. W postępowaniach dotyczących odpowiedzialności zawodowej uchybienia mogą być oceniane jako naruszenie obowiązków i wpływać na odpowiedzialność dyscyplinarną.

W prawie administracyjnym i kontrolnym uchybienie oznacza zazwyczaj stwierdzoną niezgodność z przepisami, warunkami wykonywania działalności albo zaleceniami pokontrolnymi. Organ może wówczas wezwać do usunięcia nieprawidłowości, wydać zarządzenie pokontrolne, wstrzymać określoną działalność lub zastosować inne środki przewidziane w ustawie. Przykładowo uchybienia mogą dotyczyć nadzoru nad dozorem elektronicznym, prowadzenia hodowli zwierząt, wykonywania obowiązków przez syndyka albo realizacji zadań przez instytucję publiczną.

W znaczeniu formalnym uchybienie może odnosić się także do wadliwie sporządzonego wniosku, wykazu lub innego pisma. W takim przypadku przepisy mogą przewidywać zwrot dokumentu w celu uzupełnienia albo ponownego sporządzenia. Ocena uchybienia wymaga więc uwzględnienia rodzaju obowiązku, jego znaczenia oraz skutków wskazanych w konkretnych przepisach.