Szkoda osobowa

Szkoda osobowa to uszczerbek dotyczący człowieka, jego życia, zdrowia, integralności cielesnej, wolności lub innych dóbr osobistych. Termin ten jest używany przede wszystkim w prawie cywilnym, a także w przepisach dotyczących odpowiedzialności karnej, pracowniczej i majątkowej żołnierzy. Nie stanowi jednej, wyczerpująco zdefiniowanej kategorii ustawowej, lecz opisuje rodzaj szkody przeciwstawiany szkodzie dotyczącej rzeczy lub innego mienia.

Szkoda osobowa może mieć postać:

• szkody majątkowej, obejmującej między innymi koszty leczenia, rehabilitacji, opieki, dojazdów, utracone zarobki oraz zmniejszenie zdolności do pracy;
• krzywdy, czyli niemajątkowych następstw naruszenia zdrowia, cierpienia fizycznego, bólu, lęku, stresu lub cierpień psychicznych;
• śmierci człowieka, która może powodować zarówno skutki majątkowe dla osób bliskich, jak i krzywdę związaną z utratą osoby najbliższej.

W razie szkody osobowej poszkodowany może dochodzić naprawienia szkody majątkowej, a w przypadkach przewidzianych prawem także zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę. Zakres roszczeń zależy od rodzaju naruszonego dobra, rozmiaru następstw, związku przyczynowego między zdarzeniem a szkodą oraz podstawy odpowiedzialności. Znaczenie mogą mieć również wiek poszkodowanego, jego sytuacja zdrowotna i zawodowa oraz trwałość skutków zdarzenia. W niektórych sytuacjach roszczenia przysługują także osobom bliskim poszkodowanego.

W prawie cywilnym szkoda osobowa może wynikać między innymi z czynu niedozwolonego, działania organu władzy publicznej albo zdarzenia pozostającego w związku z pracą lub służbą. Odpowiedzialność może obciążać sprawcę, pracodawcę lub Skarb Państwa, zależnie od podstawy prawnej. Przepisy regulują również odpowiedzialność osób małoletnich oraz terminy przedawnienia roszczeń. W prawie karnym naruszenie życia lub zdrowia może być skutkiem przestępstwa i wpływać na status pokrzywdzonego oraz zakres jego uprawnień.