Świadczenie nienależnie pobrane

„Świadczenie nienależnie pobrane” to, w rozumieniu ustawy „o pomocy społecznej”, świadczenie pieniężne otrzymane w okolicznościach, w których podstawą jego przyznania były informacje niezgodne z rzeczywistością albo brak informacji o istotnej zmianie sytuacji osoby pobierającej świadczenie. Pojęcie odnosi się więc nie do każdego świadczenia wypłaconego bez podstawy, lecz do takiego, którego uzyskanie wiązało się z nierzetelnym przedstawieniem danych lub zaniechaniem przekazania wymaganej informacji.

Przesłanki pojęcia można ująć w kilku punktach:

• musi chodzić o świadczenie o charakterze pieniężnym,
• świadczenie zostało uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji albo wskutek niepoinformowania o zmianie sytuacji,
• zmiana, o której nie poinformowano, może dotyczyć sytuacji materialnej lub osobistej.

Pierwsza przesłanka wskazuje, czego dotyczy ustawowa kwalifikacja. Druga opisuje sposób, w jaki doszło do uzyskania świadczenia. Nieprawdziwe informacje mogą wpływać na ocenę sytuacji osoby ubiegającej się o pomoc, natomiast brak informacji oznacza niewskazanie zmiany, która nastąpiła już po przedstawieniu wcześniejszych danych. W obu przypadkach znaczenie ma związek między nierzetelną informacją lub jej brakiem a uzyskaniem świadczenia.

Definicja służy odróżnieniu świadczeń uzyskanych prawidłowo od tych, które zostały przyznane lub wypłacone przy wykorzystaniu danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym albo bez ujawnienia zmiany sytuacji. Ma to praktyczne znaczenie przy ocenie prawidłowości przyznania i pobierania pomocy społecznej. Pozwala ustalić, czy świadczenie było związane z pełnym i prawdziwym przedstawieniem okoliczności dotyczących osoby pobierającej pomoc. Samo określenie opisuje sposób uzyskania świadczenia i jego kwalifikację w systemie pomocy społecznej.