Substancja

Substancja to pojęcie zdefiniowane w ustawie „Prawo ochrony środowiska”, odnoszące się do materii o znaczeniu chemicznym, która może występować w środowisku albo powstać wskutek działalności człowieka. Definicja obejmuje zarówno pojedyncze pierwiastki chemiczne, jak i utworzone z nich związki. Mieszczą się w niej także mieszaniny oraz roztwory, a więc układy składające się z więcej niż jednego składnika.

O uznaniu danego materiału za substancję w rozumieniu tej definicji decydują przede wszystkim jego skład chemiczny oraz związek ze środowiskiem lub działalnością człowieka. Nie jest konieczne, aby substancja była niebezpieczna, toksyczna albo powodowała zanieczyszczenie. Samo pojęcie ma charakter szeroki i obejmuje także substancje, które nie stwarzają zagrożenia, lecz mogą być istotne przy ocenie oddziaływania na środowisko.

W ustawie „Prawo ochrony środowiska” definicja służy wyznaczeniu zakresu regulacji dotyczących obecności, powstawania i oddziaływania różnych składników chemicznych. Ma znaczenie przy analizie źródeł zanieczyszczeń, ocenie wpływu działalności człowieka na środowisko oraz stosowaniu przepisów odnoszących się do emisji, odpadów i ochrony zasobów środowiska. Pozwala również traktować w podobny sposób substancję występującą naturalnie i substancję powstałą w procesie przemysłowym, jeżeli mieszczą się one w opisanym zakresie.

W praktyce pojęcie to pojawia się także w innych gałęziach prawa. W przepisach dotyczących gospodarki wodnej wiąże się z określaniem ilości i składu substancji w ściekach, poziomem ich redukcji oraz ustalaniem opłat za wprowadzanie ścieków. W regulacjach o substancjach chemicznych i ich mieszaninach służy określaniu właściwości organów oraz obowiązków związanych z klasyfikacją i obrotem. Ma również znaczenie w przepisach karnych dotyczących zanieczyszczenia środowiska, w postępowaniu karnym przy zabezpieczaniu niebezpiecznych materiałów, w kontroli jakości paliw oraz przy określaniu zakresu patentu obejmującego nowe zastosowanie znanej substancji.