Strata spółki

Strata spółki oznacza ujemny wynik jej działalności, powstający wtedy, gdy koszty lub inne obciążenia przewyższają osiągnięte przychody w określonym okresie. Termin ten nie stanowi jednej, odrębnie zdefiniowanej instytucji prawnej. Jego znaczenie zależy od rodzaju spółki, rodzaju prowadzonej ewidencji oraz przepisu, w którym został użyty.

W praktyce należy odróżnić kilka ujęć straty:

• stratę bilansową, wykazywaną w rachunku zysków i strat albo w sprawozdaniu finansowym,
• stratę podatkową, ustalaną według przepisów podatkowych i mogącą wpływać na rozliczenie dochodu w kolejnych okresach,
• uszczuplenie udziału kapitałowego, czyli zmniejszenie wartości przypisanej wspólnikowi wskutek poniesionej straty,
• stratę ekonomiczną, rozumianą szerzej jako pogorszenie sytuacji majątkowej spółki, nawet jeżeli nie została jeszcze ujęta jako strata w sprawozdaniu.

W spółkach osobowych strata ma znaczenie dla rozliczeń między wspólnikami. Zasadą jest jej ponoszenie w proporcji określonej w umowie spółki albo, w braku odpowiednich postanowień, według reguł właściwych dla danego typu spółki. W spółce jawnej zysk może być w pierwszej kolejności przeznaczony na uzupełnienie uszczuplonego udziału kapitałowego wspólnika. Jednocześnie sama strata spółki nie wyłącza prawa wspólnika do odsetek od udziału kapitałowego, jeżeli przepisy przewidują takie uprawnienie.

W spółkach kapitałowych strata wpływa przede wszystkim na możliwość podziału zysku, wysokość kapitałów własnych oraz decyzje dotyczące pokrycia straty. Może zostać pokryta między innymi z przyszłych zysków, kapitałów lub innych źródeł dopuszczonych przez przepisy i umowę albo statut spółki. Nie oznacza automatycznie niewypłacalności, ponieważ spółka może ponosić stratę księgową, zachowując zdolność do regulowania zobowiązań.

W kontekście odpowiedzialności wspólników strata może także wpływać na zakres ich ekonomicznego zaangażowania w spółkę, lecz nie zawsze zmienia ustawowe zasady odpowiedzialności wobec wierzycieli. Szczególne znaczenie ma to w spółkach osobowych, w tym w spółce komandytowej, gdzie odpowiedzialność komandytariusza wiąże się z wartością wkładu oraz jego ewentualnym zwrotem.