Sprawa nieuregulowana

„Sprawa nieuregulowana” to zagadnienie prawne, którego przepisy aktu regulującego daną dziedzinę nie określają wprost albo określają je tylko częściowo. Termin ten opisuje brak pełnej regulacji dotyczącej określonego stanu faktycznego, czynności, uprawnienia, obowiązku lub trybu postępowania. Nie oznacza jednak, że dana kwestia pozostaje poza prawem.

Najczęściej ustawa zawiera przepis odsyłający, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy innego aktu prawnego. Odesłanie może wskazywać konkretną dziedzinę, na przykład przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu, regulacje dotyczące odwołań albo przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W innych przypadkach ustawa nakazuje odpowiednie stosowanie całego wskazanego aktu lub jego określonych przepisów.

Najważniejsze cechy:

• nieuregulowanie może być całkowite albo częściowe, gdy przepisy nie rozstrzygają tylko wybranego elementu sprawy;
• zakres spraw nieuregulowanych zależy od treści przepisu odsyłającego, nie zaś od samego faktu, że ustawa milczy;
• przepisy wskazane w odesłaniu mogą być stosowane wprost albo odpowiednio, czyli z uwzględnieniem charakteru danej instytucji i koniecznymi modyfikacjami;
• nie każda luka w ustawie pozwala na dowolne zastosowanie innych przepisów, ponieważ podstawę i granice takiego zastosowania wyznacza prawo.

Pojęcie występuje zarówno w prawie materialnym, jak i procesowym. Jest używane między innymi w Kodeksie cywilnym, Kodeksie postępowania administracyjnego, Ordynacji podatkowej, przepisach o stowarzyszeniach, fundacjach, świadczeniach społecznych, gospodarce nieruchomościami oraz organizacji określonych podmiotów. Jego praktyczne znaczenie polega na uzupełnianiu regulacji szczególnej bez potrzeby powtarzania w niej rozwiązań już zawartych w innych przepisach. Dzięki temu możliwe jest rozstrzyganie spraw, których ustawa szczególna nie opisuje wyczerpująco, przy zachowaniu zasad i ograniczeń wynikających z odesłania.