Art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) reguluje prawo strony do wglądu w akta sprawy administracyjnej oraz do sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności postępowania administracyjnego oraz dla realizacji prawa do obrony i rzetelnego procesu.

#### Prawo wglądu w akta sprawy

1. **Zakres prawa wglądu**:
   - Strona ma prawo wglądu w akta sprawy zarówno w trakcie trwania postępowania, jak i po jego zakończeniu. Oznacza to, że strona może zapoznać się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie na każdym etapie postępowania, co jest istotne dla przygotowania się do obrony swoich interesów.

2. **Forma realizacji prawa**:
   - Czynności związane z wglądem w akta sprawy, sporządzaniem notatek, kopii lub odpisów muszą być dokonywane w lokalu organu administracji publicznej i w obecności pracownika tego organu. Taki wymóg ma na celu zabezpieczenie integralności akt oraz zapewnienie, że dokumenty nie zostaną uszkodzone lub zagubione.

3. **Ochrona danych osobowych**:
   - W przypadku, gdy wgląd w akta sprawy dotyczy sytuacji opisanej w art. 236 § 2 k.p.a. (skargi na działalność organów administracji publicznej), dane osobowe osoby składającej skargę są pomijane. Jest to zgodne z zasadą ochrony danych osobowych i prywatności osób składających skargi.

#### Uwierzytelnienie odpisów i kopii

4. **Uwierzytelnienie dokumentów**:
   - Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Uwierzytelnienie dokumentów może być konieczne np. w celu przedstawienia ich w innym postępowaniu administracyjnym lub sądowym.

#### System teleinformatyczny

5. **Dostęp w systemie teleinformatycznym**:
   - Organ administracji publicznej może umożliwić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Warunkiem jest uwierzytelnienie strony zgodnie z przepisami ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Taka możliwość jest krokiem w kierunku cyfryzacji administracji publicznej i ułatwia dostęp do akt sprawy, szczególnie w dobie rosnącej liczby spraw załatwianych drogą elektroniczną.

#### Podsumowanie

Art. 73 k.p.a. jest wyrazem zasady jawności postępowania administracyjnego i ma na celu zapewnienie stronom pełnego dostępu do informacji zgromadzonych w ich sprawach. Przepis ten równocześnie chroni integralność akt oraz dane osobowe osób składających skargi. Możliwość realizacji prawa wglądu w akta za pośrednictwem systemu teleinformatycznego jest nowoczesnym rozwiązaniem, które może znacząco ułatwić stronom dostęp do dokumentów i przyspieszyć procedury administracyjne.

Kodeks postępowania administracyjnego

Art. 74 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) stanowi istotne ograniczenie zasady jawności postępowania administracyjnego, która jest fundamentalnym elementem prawa do obrony i transparentności działań administracji publicznej. Przepis ten wyłącza stosowanie art. 73 KPA, który gwarantuje stronom postępowania prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów oraz uzyskiwania uwierzytelnionych odpisów.

### Klauzule tajności
Przede wszystkim, art. 74 KPA odnosi się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. Informacje te są chronione ze względu na ich znaczenie dla bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, czy innych istotnych interesów narodowych. Klauzule te są nadawane zgodnie z przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych i mają na celu zapobieżenie ujawnieniu informacji, które mogłyby zaszkodzić interesom państwa.

### Ważny interes państwowy
Oprócz informacji niejawnych, art. 74 KPA pozwala także na wyłączenie innych akt sprawy, jeżeli organ administracji publicznej uzna, że jest to konieczne ze względu na ważny interes państwowy. Pojęcie „ważnego interesu państwowego” jest pojęciem nieostrym i może być interpretowane w różnorodny sposób, co daje organom administracyjnym pewną swobodę w podejmowaniu decyzji. Jednakże, decyzje te muszą być uzasadnione i proporcjonalne do celu, jaki mają osiągnąć.

### Postanowienie i zażalenie
Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów musi nastąpić w drodze postanowienia. Jest to formalny akt administracyjny, który musi zawierać uzasadnienie oraz pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia. Strona, która nie zgadza się z odmową, ma prawo złożyć zażalenie, co stanowi istotny element ochrony jej praw procesowych.

### Wnioski
Art. 74 KPA wprowadza istotne ograniczenia w dostępie do akt sprawy, jednakże są one uzasadnione ochroną ważnych interesów państwowych. Kluczowe jest, aby organy administracyjne stosowały te przepisy w sposób proporcjonalny i uzasadniony, a także zapewniały stronom postępowania możliwość skutecznego odwołania się od decyzji o odmowie dostępu do akt. Transparentność i prawo do obrony muszą być zachowane w maksymalnym możliwym zakresie, nawet w kontekście ochrony informacji niejawnych i interesów państwowych.

Art. 42 ustawy o fundacji rodzinnej reguluje prawo beneficjenta do uzyskania informacji o działalności fundacji rodzinnej. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności i odpowiedzialności zarządu fundacji wobec beneficjentów. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego artykułu.

#### Prawo do informacji

Beneficjent ma prawo do uzyskania informacji o działalności fundacji rodzinnej osobiście lub przez upoważnioną przez siebie osobę. Prawo to obejmuje w szczególności możliwość:
1. **Wglądu do dokumentów fundacji rodzinnej** - w tym statutu, sprawozdań finansowych i ksiąg rachunkowych.
2. **Sporządzania kopii i notatek** z tych dokumentów.
3. **Żądania wyjaśnień od zarządu** dotyczących działalności fundacji.

#### Ochrona danych osobowych

Przy realizacji prawa do informacji należy uwzględniać przepisy dotyczące ochrony danych osobowych. Oznacza to, że wszelkie działania związane z udostępnianiem informacji muszą być zgodne z RODO (Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych) oraz innymi przepisami krajowymi dotyczącymi ochrony danych osobowych.

#### Odmowa udzielenia informacji

Zarząd fundacji może odmówić beneficjentowi przedstawienia wyjaśnień lub wglądu do dokumentów, jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że prawo to zostanie wykorzystane przez beneficjenta w celach sprzecznych z interesem i celem fundacji rodzinnej. Odmowa musi być uzasadniona i przekazana beneficjentowi niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie miesiąca od dnia zażądania przez beneficjenta przedstawienia wyjaśnień lub wglądu do dokumentów.

#### Wyjątek dotyczący danych osobowych

Odmowa nie może dotyczyć dostępu do danych osobowych beneficjenta, który wystąpił z żądaniem przedstawienia wyjaśnień lub wglądu do dokumentów fundacji rodzinnej. Oznacza to, że beneficjent zawsze ma prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez fundację.

#### Środki prawne w przypadku odmowy

Beneficjent, któremu odmówiono przedstawienia wyjaśnień lub wglądu do dokumentów, albo który nie otrzymał wyjaśnień lub nie udostępniono mu dokumentów do wglądu w terminie miesiąca od dnia zażądania, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu fundacji rodzinnej do przedstawienia wyjaśnień lub udostępnienia dokumentów do wglądu. Jest to istotny mechanizm ochrony praw beneficjenta, który umożliwia sądową kontrolę nad działaniami zarządu fundacji.

#### Uprawnienia po rozwiązaniu fundacji

Uprawnienia do uzyskania informacji przysługują beneficjentowi również po rozwiązaniu fundacji rodzinnej. Jest to ważne zabezpieczenie, które pozwala beneficjentom na dostęp do informacji nawet po zakończeniu działalności fundacji, co może być istotne w kontekście rozliczeń i ewentualnych roszczeń.

### Podsumowanie

Art. 42 ustawy o fundacji rodzinnej wprowadza istotne mechanizmy zapewniające transparentność i odpowiedzialność zarządu fundacji wobec beneficjentów. Przepis ten balansuje prawo beneficjentów do informacji z koniecznością ochrony interesów fundacji oraz danych osobowych. Wprowadzenie możliwości sądowej kontroli nad odmowami zarządu stanowi dodatkowe zabezpieczenie praw beneficjentów, co jest kluczowe dla utrzymania zaufania do instytucji fundacji rodzinnej.

o fundacji rodzinnej

o obronie Ojczyzny

Przepis rozstrzyga wątpliwość, która pojawia się w trakcie przeszukania: czy prowadzący czynność może utrwalać zastaną treść, czy tylko ją oglądać. Odpowiedź jest twierdząca, a ustawa dodatkowo rozszerza pojęcie notatki.

### Najważniejsze punkty

- Przeszukujący może sporządzać notatki z materiałów i korespondencji wskazanych w przepisie, a także z informacji zgromadzonych na nośnikach, w urządzeniach lub w systemach.
- Sporządzanie notatek obejmuje również wykonywanie kopii oraz wydruków, co ustawa przesądza wprost.
- Uprawnienie jest celowe: służy uzyskaniu informacji mogących stanowić dowód w sprawie.
- Zakres przedmiotowy wyznaczają materiały i nośniki, o których mowa w art. 105b ust. 1 pkt 2, a nie dowolne zasoby kontrolowanego.

### W praktyce

Spór o granice czynności sprowadza się zwykle do tego, czy dany zbiór mieści się w zakresie wskazanym w przepisie odsyłającym oraz czy utrwalone dane mogą mieć znaczenie dowodowe w prowadzonej sprawie. Warto pamiętać, że kopia lub wydruk to na gruncie tego przepisu ta sama czynność co zwykła notatka, a nie odrębne, dalej idące uprawnienie.

o ochronie konkurencji i konsumentów

Art. 178 Ordynacji podatkowej reguluje prawo strony do wglądu w akta sprawy podatkowej oraz do sporządzania z nich notatek, odpisów i kopii. Jest to istotne uprawnienie, które ma na celu zapewnienie transparentności postępowania podatkowego oraz umożliwienie stronie skutecznej obrony swoich praw.

#### Prawo wglądu w akta sprawy

Zgodnie z § 1, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, co oznacza, że może zapoznać się z całą dokumentacją zgromadzoną w toku postępowania podatkowego. Prawo to obejmuje również możliwość sporządzania notatek, odpisów oraz kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, takich jak aparaty fotograficzne, skanery czy telefony komórkowe. Co istotne, prawo to przysługuje stronie nie tylko w trakcie trwania postępowania, ale również po jego zakończeniu.

#### Warunki wykonywania czynności

Czynności te muszą być dokonywane w lokalu organu podatkowego i w obecności pracownika tego organu (§ 2). Ma to na celu zapewnienie, że dokumenty nie zostaną uszkodzone, zniszczone lub zmienione, a także że nie dojdzie do naruszenia tajemnicy skarbowej.

#### Żądanie wydania kopii akt

Strona może również żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy (§ 3). Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, gdy strona potrzebuje oficjalnych dokumentów do celów dowodowych w innych postępowaniach lub do przedstawienia ich innym instytucjom.

#### System teleinformatyczny

Organ podatkowy może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony zgodnie z art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 4). Oznacza to, że strona może mieć możliwość zdalnego wglądu w akta sprawy, co jest szczególnie korzystne w dobie cyfryzacji i może znacznie ułatwić dostęp do dokumentacji.

#### Podsumowanie

Art. 178 Ordynacji podatkowej jest kluczowym przepisem gwarantującym stronie dostęp do dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania podatkowego. Zapewnia on transparentność postępowania oraz umożliwia stronie skuteczną obronę swoich praw. Przepis ten jest zgodny z zasadami demokratycznego państwa prawa, w którym każda osoba ma prawo do rzetelnego i sprawiedliwego postępowania administracyjnego.

Sporządzanie notatek

Sporządzanie notatek w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego2 przepisy

o fundacji rodzinnej1 przepis

o obronie Ojczyzny1 przepis

o ochronie konkurencji i konsumentów1 przepis

Ordynacja podatkowa3 przepisy