Spór

Spór w prawie oznacza rozbieżność stanowisk co do istnienia, zakresu, wykonania albo skutków określonego prawa, obowiązku lub odpowiedzialności. Może dotyczyć zarówno faktów, jak i ich prawnej oceny. Zwykle występuje między co najmniej dwiema stronami, które przedstawiają odmienne żądania lub odmiennie oceniają sytuację prawną. Sam konflikt interesów nie zawsze jest jeszcze sporem prawnym, staje się nim wtedy, gdy odnosi się do stosunku regulowanego prawem albo wymaga rozstrzygnięcia przez uprawniony organ.

Spór może być prowadzony poza sądem, na przykład w drodze negocjacji lub mediacji, albo przybrać postać postępowania sądowego. Mediacja służy w szczególności polubownemu rozwiązaniu sporu, między innymi przez pomoc w formułowaniu propozycji ugodowych. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, spór może zostać rozstrzygnięty w procesie, postępowaniu nieprocesowym albo w innym trybie przewidzianym przez przepisy.

W zależności od przedmiotu wyróżnia się między innymi:

• spory cywilne, dotyczące na przykład zapłaty, wykonania umowy, odpowiedzialności lub praw do rzeczy;
• spory ze stosunku pracy albo służby, w tym dotyczące roszczeń pracowników i funkcjonariuszy;
• spory korporacyjne, związane z działalnością spółki, odpowiedzialnością wspólnika lub zaskarżaniem uchwał;
• spory w postępowaniu upadłościowym, w szczególności dotyczące istnienia lub wymagalności wierzytelności;
• spory o właściwość, czyli rozbieżności co do tego, który sąd powinien rozpoznać sprawę.

Przepisy mogą określać skutki toczącego się sporu, właściwość sądu, sposób reprezentacji strony lub możliwość podejmowania określonych czynności procesowych. W Kodeksie postępowania cywilnego spór wpływa między innymi na zasady udziału współuczestnika w postępowaniu oraz na wymagania dotyczące środków zaskarżenia. W sprawach spółek może powodować wyłączenie wspólnika od głosowania lub konieczność ustanowienia kuratora do reprezentowania spółki. Znaczenie sporu polega więc nie tylko na istnieniu odmiennego stanowiska, lecz także na uruchomieniu określonych mechanizmów rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.