Składnik majątku

Składnik majątku to pojedyncza rzecz, prawo lub inna wartość majątkowa należąca do określonej osoby, jednostki organizacyjnej albo wchodząca w skład wyodrębnionego majątku. Termin ten nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia we wszystkich gałęziach prawa. Jego zakres zależy od celu przepisu i rodzaju postępowania, w którym jest używany.

Składnikiem majątku mogą być w szczególności:

• rzeczy ruchome i nieruchomości,
• środki pieniężne oraz udziały i akcje,
• prawa majątkowe, w tym wierzytelności, prawa z umów i prawa własności intelektualnej,
• przedsiębiorstwo lub jego wyodrębniona część,
• inne wartości możliwe do wyrażenia w pieniądzu.

Majątek obejmuje co do zasady aktywa, czyli elementy przedstawiające wartość gospodarczą. Zobowiązania i inne obciążenia nie są składnikami majątku w tym znaczeniu, choć mogą wpływać na jego wartość netto oraz sposób podziału lub zaspokojenia wierzycieli. W konkretnych przepisach składnik majątku może być rozumiany węziej, na przykład jako przedmiot podlegający podziałowi, zbyciu, zajęciu albo przepadkowi.

Pojęcie ma znaczenie między innymi w prawie spadkowym, gdzie ustala się skład i wartość majątku podlegającego działowi spadku, oraz w prawie spółek, w którym składniki majątku mogą być przedmiotem podziału spółki, czynności likwidacyjnych lub wydania wspólnikom albo akcjonariuszom. W prawie podatkowym i publicznym termin może odnosić się do majątku przejmowanego w wyniku przekształcenia albo do mienia pozostającego w dyspozycji jednostki publicznej.

Składnik majątku może być objęty szczególnym reżimem prawnym ze względu na jego pochodzenie, przeznaczenie, sposób nabycia lub przynależność do określonej masy majątkowej. Przykładem jest majątek wspólny małżonków, majątek spadkowy, majątek spółki albo mienie fundacji rodzinnej. Ustalenie, jakie elementy wchodzą w jego skład, ma znaczenie dla własności, odpowiedzialności za zobowiązania, opodatkowania, wyceny oraz dopuszczalności rozporządzania danym składnikiem.