Skarga sądowa

Skarga sądowa to sformalizowane pismo procesowe, za pomocą którego uprawniony podmiot zwraca się do sądu o zbadanie określonego działania, zaniechania, rozstrzygnięcia albo orzeczenia i udzielenie ochrony prawnej. Termin ten nie oznacza jednej, jednolicie uregulowanej instytucji. Znaczenie skargi, jej wymagania oraz skutki zależą od rodzaju postępowania i przepisów właściwej ustawy.

Skargi występują przede wszystkim w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cywilnym i karnym wykonawczym. W sprawach administracyjnych skarga do sądu administracyjnego może służyć kontroli decyzji, postanowienia, innego aktu lub bezczynności organu. Zwykle jest środkiem kontroli działalności administracji publicznej, a nie kolejnym odwołaniem rozpoznawanym przez organ administracyjny. W postępowaniu cywilnym skarga może przysługiwać między innymi na orzeczenie referendarza sądowego albo na prawomocne orzeczenie w przypadkach określonych przepisami. W sprawach dotyczących wykonywania kary pozbawienia wolności skarga może być kierowana do sądu penitencjarnego na decyzję właściwego organu.

Najważniejsze cechy skargi sądowej:

• wnosi ją podmiot uprawniony, którego interes prawny lub sytuacja procesowa są objęte daną regulacją;
• musi spełniać wymagania formalne, w szczególności wskazywać zaskarżone rozstrzygnięcie lub działanie, żądanie oraz podstawy skargi;
• podlega wniesieniu do właściwego sądu, niekiedy za pośrednictwem organu albo sądu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie;
• często jest ograniczona terminem, którego uchybienie może skutkować odrzuceniem pisma;
• może podlegać opłacie i wymogom dotyczącym sposobu wniesienia, także za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Wniesienie skargi nie zawsze wstrzymuje wykonanie zaskarżonego aktu lub orzeczenia. Sąd może skargę uwzględnić, oddalić albo odrzucić, na przykład z powodu niedopuszczalności lub braków formalnych. W przepisach określenie „skarga” bywa także używane w znaczeniu pozasądowym, jako zawiadomienie o nieprawidłowościach, które może prowadzić do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub wyjaśniającego. Skarga sądowa ma zatem praktyczne znaczenie jako środek uruchamiający albo kontrolujący postępowanie przed sądem i umożliwiający weryfikację legalności działania organu lub prawidłowości rozstrzygnięcia.