Separacja

Separacja w polskim prawie oznacza formalne rozłączenie małżonków, orzeczone przez sąd, przy zachowaniu zawartego małżeństwa. Jest następstwem zupełnego rozkładu pożycia, czyli ustania więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. W odróżnieniu od rozwodu nie wymaga, aby rozkład pożycia miał charakter trwały.

Separacji może żądać każde z małżonków. Sąd nie orzeka jej, jeżeli byłoby to sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci albo z innych względów niedopuszczalne. Małżonek pozwany może żądać separacji, nawet jeśli drugi małżonek wystąpił o rozwód, natomiast powództwo wzajemne o separację lub rozwód jest niedopuszczalne.

Najważniejsze skutki separacji to:

• ustanie ustawowej wspólności majątkowej małżonków, co co do zasady prowadzi do rozdzielności majątkowej,
• utrzymanie samego małżeństwa, dlatego małżonkowie pozostający w separacji nie mogą zawrzeć kolejnego małżeństwa,
• możliwość uregulowania przez sąd wykonywania władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dzieci i kontaktów z nimi,
• powstanie obowiązków alimentacyjnych między małżonkami na zasadach określonych w przepisach,
• wyłączenie małżonka pozostającego w separacji od dziedziczenia ustawowego po zmarłym małżonku.

Separacja wpływa również na sytuację majątkową i podatkową małżonków, a jej orzeczenie może mieć znaczenie w postępowaniach dotyczących dziedziczenia, odpowiedzialności za zobowiązania oraz podziału majątku. W przepisach procesowych separacja jest traktowana jako sprawa z zakresu stosunków rodzinnych.

Separacja może zostać zniesiona przez sąd na zgodne żądanie małżonków. Jeżeli po jej zniesieniu obowiązywała między nimi rozdzielność majątkowa, zasadą jest powrót do ustawowej wspólności majątkowej, chyba że sąd postanowi inaczej. Separacja sądowa różni się od faktycznego rozłączenia małżonków, które nie zmienia samo przez się ich stanu cywilnego ani nie wywołuje wszystkich skutków przewidzianych dla separacji orzeczonej przez sąd.