Sąd karny

Sąd karny to sąd właściwy do rozpoznawania spraw dotyczących odpowiedzialności karnej za przestępstwa oraz do wydawania rozstrzygnięć przewidzianych w postępowaniu karnym. Termin ten opisuje funkcję sądu, a nie odrębną kategorię organizacyjną każdego sądu. W zależności od rodzaju sprawy sąd karny może działać jako sąd pierwszej albo drugiej instancji, rozpoznając sprawę po raz pierwszy lub kontrolując zaskarżone orzeczenie.

W postępowaniu karnym sąd ocenia, czy oskarżony popełnił zarzucany czyn, czy czyn ten stanowi przestępstwo oraz czy zachodzą podstawy do przypisania sprawcy winy i wymierzenia kary albo zastosowania innego środka przewidzianego prawem. Uwzględnia także między innymi wiek sprawcy i okoliczności czynu. Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne potrzebne do wydania orzeczenia, z uwzględnieniem mocy wiążącej prawomocnych rozstrzygnięć sądowych.

Najważniejsze cechy sądu karnego:

• prowadzi postępowanie zgodnie z zasadami określonymi przede wszystkim w Kodeksie postępowania karnego,
• wydaje orzeczenia, w tym wyroki skazujące, uniewinniające oraz umarzające postępowanie,
• może rozpoznawać środki odwoławcze, jeżeli przepisy przyznają mu właściwość w tym zakresie,
• w określonych sytuacjach wykonuje lub kontroluje wykonanie orzeczeń wydanych w innych państwach, w szczególności w ramach współpracy państw Unii Europejskiej.

Prawomocne orzeczenie sądu karnego co do zasady wiąże strony oraz inne sądy i organy w zakresie określonym przez przepisy. Ma to znaczenie między innymi przy ocenie, czy dana osoba była już prawomocnie osądzona za ten sam czyn, a także przy wykonywaniu kar, środków karnych i przepadku. Przepisy o sądzie karnym znajdują zastosowanie również pomocniczo w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, w zakresie wskazanym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.