Rzeczoznawca

Rzeczoznawca to osoba posiadająca specjalistyczną wiedzę, kwalifikacje lub uprawnienia do oceniania określonych przedmiotów, zjawisk albo czynności oraz do sporządzania opinii, ekspertyz, wycen lub innych opracowań wymagających wiadomości fachowych. Termin ten nie oznacza jednej, jednolicie uregulowanej profesji. Zakres uprawnień i obowiązków rzeczoznawcy zależy od dziedziny, w której wykonuje on czynności, oraz od podstawy prawnej jego działania.

Rzeczoznawca może działać na zlecenie organu administracji, sądu, przedsiębiorcy, ubezpieczyciela albo innego podmiotu. Jego opracowanie służy ustaleniu faktów lub wartości, których nie można ocenić wyłącznie na podstawie wiedzy prawniczej. Opinia rzeczoznawcy jest środkiem pomocniczym przy podejmowaniu decyzji i co do zasady podlega ocenie organu lub sądu, a samo jej sporządzenie nie przesądza o treści rozstrzygnięcia.

W polskim prawie występują między innymi rzeczoznawcy majątkowi, zajmujący się określaniem wartości nieruchomości, oraz osoby wykonujące funkcje rzeczoznawcze w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, jakości produktów i usług, zdrowia zwierząt, przewozu lub prac geodezyjnych związanych ze scalaniem i wymianą gruntów. W niektórych dziedzinach rzeczoznawca musi spełnić ustawowe wymagania, zdać egzamin, uzyskać uprawnienia albo zostać wpisany na właściwą listę. Przepisy mogą także przewidywać okresową weryfikację, nadzór, obowiązek doskonalenia kwalifikacji oraz skreślenie z listy.

Rzeczoznawca powinien wykonywać czynności rzetelnie, bezstronnie i w granicach posiadanych kompetencji. Szczególne znaczenie ma prawdziwość opinii lub ekspertyzy składanej w postępowaniu. Świadome przedstawienie nieprawdziwych informacji w takim dokumencie może powodować odpowiedzialność karną na zasadach określonych w Kodeksie karnym. W zależności od specjalizacji przepisy regulują również sposób powołania rzeczoznawcy, wymagania dotyczące dokumentowania czynności oraz skutki utraty lub zachowania wcześniej uzyskanych uprawnień.