Przewoźnik

Przewoźnik to podmiot, który na podstawie umowy albo przepisów prawa zobowiązuje się do odpłatnego przewozu osób lub rzeczy określonym środkiem transportu. Może nim być osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna uprawniona do wykonywania przewozów. O tym, czy dany podmiot jest przewoźnikiem, decyduje przede wszystkim przyjęcie na siebie obowiązku wykonania przewozu, a nie samo posiadanie pojazdu, statku lub innego środka transportu.

W polskim prawie termin ten występuje przede wszystkim w regulacjach dotyczących umowy przewozu, odpowiedzialności za przesyłkę oraz przewozu osób. Obejmuje między innymi przewozy drogowe, kolejowe, wodne i morskie, a szczegółowe zasady mogą zależeć od rodzaju transportu. W przewozie morskim przewoźnikiem może być armator, ale funkcje te mogą także wykonywać różne podmioty. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa morskiego i ochrony portów mogą posługiwać się tym pojęciem niezależnie od cywilnoprawnej umowy przewozu.

Najważniejsze obowiązki przewoźnika obejmują w szczególności przyjęcie przesyłki lub pasażera, wykonanie przewozu w uzgodniony sposób, podstawienie odpowiedniego środka transportu oraz wydanie rzeczy odbiorcy. Przewoźnik może żądać wystawienia listu przewozowego i posługiwać się nim jako dokumentem potwierdzającym informacje o przesyłce. Jeżeli jej stan, opakowanie albo zawartość budzą zastrzeżenia, może żądać pisemnego oświadczenia nadawcy, zamieszczenia zastrzeżeń w dokumencie, a w określonych sytuacjach także odmówić przyjęcia przesyłki.

Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przewozu na zasadach określonych dla danego rodzaju transportu. Przepisy wskazują także osoby uprawnione do dochodzenia roszczeń oraz warunki ich kierowania na drogę sądową. W obrocie cywilnym powierzenie rzeczy przewoźnikowi może mieć znaczenie dla chwili wydania rzeczy kupującemu. W przepisach administracyjnych i bezpieczeństwa przewoźnik może być ponadto adresatem szczególnych obowiązków dotyczących przewozu drewna, broni, materiałów niebezpiecznych lub informacji niejawnych.