Przejęcie długu

Przejęcie długu to czynność prawna, w wyniku której osoba trzecia wstępuje w miejsce dotychczasowego dłużnika i przyjmuje na siebie obowiązek spełnienia określonego świadczenia wobec wierzyciela. Istota tej instytucji polega na zmianie osoby dłużnika, przy zachowaniu tego samego zobowiązania. Nie dochodzi więc co do zasady do powstania nowego długu, lecz do przeniesienia odpowiedzialności za istniejące zobowiązanie.

W polskim prawie cywilnym przejęcie długu może nastąpić w dwóch podstawowych trybach:

• na podstawie umowy wierzyciela z osobą trzecią, za zgodą dotychczasowego dłużnika,
• na podstawie umowy dotychczasowego dłużnika z osobą trzecią, za zgodą wierzyciela.

Zgoda dłużnika albo wierzyciela może zostać udzielona przed zawarciem umowy lub po jej zawarciu. Jeżeli osoba uprawniona do wyrażenia zgody nie zrobi tego w wyznaczonym terminie, przyjmuje się, że odmówiła zgody. Brak wymaganej zgody oznacza, że nie dochodzi do skutecznego przejęcia długu. W określonych sytuacjach osoba, która zobowiązała się przejąć dług, może jednak odpowiadać wobec dotychczasowego dłużnika za to, że nie doprowadziła do uzyskania wymaganej zgody lub nie zwolniła go z obowiązku.

Umowa o przejęcie długu powinna zostać zawarta w formie pisemnej. Zasadniczym skutkiem prawidłowego przejęcia jest zwolnienie dotychczasowego dłużnika i wejście osoby przejmującej w jego miejsce. Wierzyciel zachowuje swoje roszczenie, lecz kieruje je od tej pory przeciwko nowemu dłużnikowi. Przejęcie długu różni się od przystąpienia do długu, ponieważ przy przystąpieniu nowa osoba staje się dodatkowym dłużnikiem, a dotychczasowy dłużnik nadal pozostaje zobowiązany.

Instytucja ta występuje przede wszystkim w prawie zobowiązań, ale może mieć znaczenie także przy czynnościach dokonywanych przez stowarzyszenia zwykłe, gdy przejęcie długu przekracza zakres zwykłego zarządu. W sprawach z elementem zagranicznym prawo właściwe dla przejęcia długu ustala się z uwzględnieniem prawa właściwego dla samego zobowiązania.