Przedmiot zabezpieczenia

„Przedmiot zabezpieczenia” to, w rozumieniu ustawy „Ostateczność rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasady nadzoru nad tymi systemami”, określona kategoria zbywalnych aktywów wykorzystywanych w związku z funkcjonowaniem systemu. Chodzi o aktywa, które mogą zostać objęte zabezpieczeniem ustanowionym w związku z uczestnictwem w systemie albo zostały przyjęte przez właściwą instytucję bankową w ramach wykonywania jej zadań banku centralnego.

Pojęcie obejmuje zatem dwa podstawowe przypadki:

• aktywa, na których ustanowiono zastaw, kaucję lub inny rodzaj zabezpieczenia związany z uczestnictwem w systemie;
• aktywa przyjęte przez Narodowy Bank Polski, bank centralny innego państwa członkowskiego albo Europejski Bank Centralny w związku z realizacją zadań banku centralnego.

Istotne są więc zarówno cecha aktywa, czyli jego zbywalność, jak i sposób jego powiązania z systemem. Sam fakt, że dana rzecz lub prawo ma wartość majątkową, nie wystarcza do zakwalifikowania go jako przedmiotu zabezpieczenia w tym znaczeniu. Konieczne jest ustanowienie na nim zabezpieczenia w określonym związku z uczestnictwem w systemie albo przyjęcie go przez jeden ze wskazanych banków centralnych w ramach jego ustawowych zadań.

W praktyce regulacja pozwala określić, jakie składniki majątkowe mogą służyć zabezpieczeniu zobowiązań lub rozliczeń związanych z systemami płatności i systemami rozrachunku papierów wartościowych. Ma to znaczenie dla bezpieczeństwa i sprawności rozrachunku, ponieważ wskazuje aktywa, które mogą pełnić funkcję ochronną w relacjach między uczestnikami systemu lub w operacjach banku centralnego. Pojęcie „przedmiot zabezpieczenia” występuje również w innych przepisach, między innymi dotyczących postępowania cywilnego, zabezpieczenia spadku, wadium, interwencji oraz zgłaszania wierzytelności. W tych regulacjach jego znaczenie wynika jednak z właściwego dla nich rodzaju postępowania i nie należy automatycznie utożsamiać go z definicją przyjętą dla systemów płatności i rozrachunku papierów wartościowych.