Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 566 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stanowi, że ponowna prośba o ułaskawienie, wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpoznania.

**1. Cel przepisu:**

Przepis ten ma na celu zapobieganie nadużywaniu instytucji ułaskawienia przez skazanych, którzy mogliby wielokrotnie składać prośby o ułaskawienie w krótkich odstępach czasu, co mogłoby prowadzić do niepotrzebnego obciążenia sądów i organów administracyjnych. Umożliwia on sądowi odmowę rozpoznania kolejnej prośby o ułaskawienie, jeśli została ona złożona przed upływem roku od negatywnego rozpatrzenia poprzedniej.

**2. Dyskrecjonalność sądu:**

Przepis daje sądowi pewną swobodę decyzji (dyskrecjonalność) w kwestii rozpoznania ponownej prośby o ułaskawienie. Sąd „może” pozostawić prośbę bez rozpoznania, co oznacza, że nie jest do tego zobowiązany. W praktyce oznacza to, że sąd może rozważyć okoliczności konkretnej sprawy i zdecydować, czy istnieją podstawy do rozpatrzenia prośby mimo upływu krótszego niż rok od poprzedniego negatywnego rozstrzygnięcia.

**3. Przesłanki formalne:**

Aby sąd mógł skorzystać z możliwości pozostawienia prośby bez rozpoznania, muszą być spełnione określone przesłanki:
- Prośba o ułaskawienie musi być ponowna, tzn. skazany już wcześniej występował z taką prośbą.
- Poprzednia prośba o ułaskawienie musiała zostać negatywnie rozpatrzona.
- Ponowna prośba musi być wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby.

**4. Znaczenie praktyczne:**

W praktyce przepis ten ma istotne znaczenie dla zarządzania obciążeniem sądów oraz dla zapewnienia, że instytucja ułaskawienia jest wykorzystywana w sposób odpowiedzialny i uzasadniony. Skazani powinni być świadomi, że ponowne składanie prośby o ułaskawienie w krótkim czasie od poprzedniego negatywnego rozstrzygnięcia może nie przynieść oczekiwanego rezultatu.

**5. Możliwość wyjątków:**

Mimo że przepis daje sądowi możliwość pozostawienia prośby bez rozpoznania, nie wyklucza to sytuacji, w których sąd może uznać, że istnieją wyjątkowe okoliczności uzasadniające rozpatrzenie ponownej prośby przed upływem roku. Takie okoliczności mogą obejmować nowe dowody, zmiany w sytuacji skazanego, czy inne istotne czynniki, które mogą wpłynąć na decyzję o ułaskawieniu.

**Podsumowanie:**

Art. 566 k.p.k. wprowadza mechanizm, który ma na celu racjonalizację procesu rozpatrywania próśb o ułaskawienie, jednocześnie pozostawiając sądowi pewną elastyczność w ocenie, czy ponowna prośba powinna być rozpatrzona. Przepis ten jest ważnym elementem systemu prawnego, który pomaga w utrzymaniu równowagi między prawami skazanych a efektywnością działania wymiaru sprawiedliwości.

Prośba o ułaskawienie w przepisach