Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 564 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje procedurę postępowania w przypadku wniesienia prośby o ułaskawienie. Przepis ten określa obowiązki sądów pierwszej instancji oraz sądów odwoławczych w kontekście wydawania opinii na temat zasadności ułaskawienia oraz dalszego postępowania z aktami sprawy.

1. **Procedura w sądzie pierwszej instancji**:
   - Jeżeli w sprawie orzekał tylko sąd pierwszej instancji i wydał on opinię pozytywną, zobowiązany jest przesłać Prokuratorowi Generalnemu akta sprawy lub ich niezbędne części wraz z opinią.
   - W przypadku braku podstaw do wydania opinii pozytywnej, sąd pierwszej instancji pozostawia prośbę bez dalszego biegu. Oznacza to, że prośba o ułaskawienie nie jest przekazywana dalej i nie jest rozpatrywana przez wyższe instancje.

2. **Procedura w sądzie odwoławczym**:
   - Jeżeli w sprawie orzekał sąd odwoławczy, sąd pierwszej instancji przesyła mu akta sprawy lub ich niezbędne części wraz ze swoją opinią.
   - Sąd odwoławczy może pozostawić prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy wyda opinię negatywną, a taką samą opinię wydał już sąd pierwszej instancji. W innych przypadkach, sąd odwoławczy przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta wraz z opiniami.

3. **Dostępność opinii pozytywnych**:
   - Opinie pozytywne nie są dostępne dla osób wymienionych w art. 560 k.p.k. Art. 560 k.p.k. odnosi się do osób, które mogą wnosić prośbę o ułaskawienie, czyli skazanego, jego obrońcy, prokuratora oraz osób bliskich skazanemu. Ograniczenie dostępu do opinii pozytywnych ma na celu zapewnienie poufności procesu decyzyjnego w sprawach ułaskawieniowych.

**Znaczenie praktyczne**:
Art. 564 k.p.k. ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ reguluje kluczowe aspekty procedury ułaskawieniowej. Przepis ten zapewnia, że prośby o ułaskawienie są rozpatrywane w sposób uporządkowany i zgodny z określonymi procedurami, co ma na celu zapewnienie sprawiedliwości i transparentności procesu. Jednocześnie, ograniczenie dostępu do opinii pozytywnych chroni integralność procesu decyzyjnego i zapobiega potencjalnym nadużyciom.

**Podsumowanie**:
Art. 564 k.p.k. precyzyjnie określa obowiązki sądów w kontekście rozpatrywania próśb o ułaskawienie, co jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu wymiaru sprawiedliwości. Przepis ten zapewnia, że prośby o ułaskawienie są rozpatrywane w sposób rzetelny i zgodny z prawem, jednocześnie chroniąc poufność procesu decyzyjnego.

Art. 566 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stanowi, że ponowna prośba o ułaskawienie, wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpoznania.

**1. Cel przepisu:**

Przepis ten ma na celu zapobieganie nadużywaniu instytucji ułaskawienia przez skazanych, którzy mogliby wielokrotnie składać prośby o ułaskawienie w krótkich odstępach czasu, co mogłoby prowadzić do niepotrzebnego obciążenia sądów i organów administracyjnych. Umożliwia on sądowi odmowę rozpoznania kolejnej prośby o ułaskawienie, jeśli została ona złożona przed upływem roku od negatywnego rozpatrzenia poprzedniej.

**2. Dyskrecjonalność sądu:**

Przepis daje sądowi pewną swobodę decyzji (dyskrecjonalność) w kwestii rozpoznania ponownej prośby o ułaskawienie. Sąd „może” pozostawić prośbę bez rozpoznania, co oznacza, że nie jest do tego zobowiązany. W praktyce oznacza to, że sąd może rozważyć okoliczności konkretnej sprawy i zdecydować, czy istnieją podstawy do rozpatrzenia prośby mimo upływu krótszego niż rok od poprzedniego negatywnego rozstrzygnięcia.

**3. Przesłanki formalne:**

Aby sąd mógł skorzystać z możliwości pozostawienia prośby bez rozpoznania, muszą być spełnione określone przesłanki:
- Prośba o ułaskawienie musi być ponowna, tzn. skazany już wcześniej występował z taką prośbą.
- Poprzednia prośba o ułaskawienie musiała zostać negatywnie rozpatrzona.
- Ponowna prośba musi być wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby.

**4. Znaczenie praktyczne:**

W praktyce przepis ten ma istotne znaczenie dla zarządzania obciążeniem sądów oraz dla zapewnienia, że instytucja ułaskawienia jest wykorzystywana w sposób odpowiedzialny i uzasadniony. Skazani powinni być świadomi, że ponowne składanie prośby o ułaskawienie w krótkim czasie od poprzedniego negatywnego rozstrzygnięcia może nie przynieść oczekiwanego rezultatu.

**5. Możliwość wyjątków:**

Mimo że przepis daje sądowi możliwość pozostawienia prośby bez rozpoznania, nie wyklucza to sytuacji, w których sąd może uznać, że istnieją wyjątkowe okoliczności uzasadniające rozpatrzenie ponownej prośby przed upływem roku. Takie okoliczności mogą obejmować nowe dowody, zmiany w sytuacji skazanego, czy inne istotne czynniki, które mogą wpłynąć na decyzję o ułaskawieniu.

**Podsumowanie:**

Art. 566 k.p.k. wprowadza mechanizm, który ma na celu racjonalizację procesu rozpatrywania próśb o ułaskawienie, jednocześnie pozostawiając sądowi pewną elastyczność w ocenie, czy ponowna prośba powinna być rozpatrzona. Przepis ten jest ważnym elementem systemu prawnego, który pomaga w utrzymaniu równowagi między prawami skazanych a efektywnością działania wymiaru sprawiedliwości.

Prośba o ułaskawienie

Prośba o ułaskawienie w przepisach

Kodeks postępowania karnego (kpk)5 przepisów