Profilaktyczna opieka zdrowotna

Profilaktyczna opieka zdrowotna to pojęcie używane w ustawie „o służbie medycyny pracy” na określenie działań ukierunkowanych na ochronę zdrowia osób pracujących. Chodzi o zapobieganie niekorzystnym skutkom zdrowotnym, a więc takim następstwom, które mogą wiązać się z wykonywaniem pracy, jej organizacją, warunkami środowiska pracy albo charakterem określonych obowiązków.

Definicja obejmuje kilka istotnych elementów. Po pierwsze, profilaktyka ma przeciwdziałać zarówno samemu powstawaniu zagrożeń dla zdrowia, jak i ich szerzeniu się, czyli zwiększaniu ich zasięgu lub wpływu. Po drugie, dotyczy skutków zdrowotnych, a nie wyłącznie pojedynczych zdarzeń czy chwilowych niedogodności. Po trzecie, wymagany jest związek z pracą. Związek ten może być bezpośredni, gdy skutek wynika wprost z warunków lub charakteru pracy, albo pośredni, gdy oddziaływanie pracy przyczynia się do jego powstania w mniej oczywisty sposób.

W tym ujęciu profilaktyczna opieka zdrowotna nie oznacza tylko reagowania na już występujące problemy zdrowotne. Jej istotą jest podejmowanie działań z wyprzedzeniem, aby ograniczać ryzyko ich pojawienia się oraz zapobiegać pogarszaniu się sytuacji zdrowotnej związanej z pracą. Sformułowanie „ogół działań” wskazuje, że jest to pojęcie szerokie, obejmujące różne formy aktywności służące celom zapobiegawczym.

W ustawie pojęcie to wyznacza zakres ochrony zdrowia związanej z pracą i pomaga określić, jakie działania należą do obszaru służby medycyny pracy. Ma również znaczenie praktyczne, ponieważ pozwala ocenić, czy dane działanie jest związane z zapobieganiem skutkom zdrowotnym wynikającym z warunków albo charakteru pracy. Dzięki temu profilaktykę należy rozumieć jako stały, zapobiegawczy element ochrony zdrowia pracujących, a nie wyłącznie jako postępowanie podejmowane po wystąpieniu problemu.