Prawo jazdy

Prawo jazdy to dokument urzędowy potwierdzający uprawnienie osoby do kierowania określonymi rodzajami pojazdów na terytorium, na którym dokument jest uznawany. Uprawnienie uzyskuje się po spełnieniu wymagań przewidzianych dla kierującego, w szczególności dotyczących wieku, stanu zdrowia, kwalifikacji i zdania właściwego egzaminu. Dokument wskazuje zakres uprawnień w postaci kategorii odpowiadających poszczególnym rodzajom pojazdów, na przykład motocyklom, samochodom osobowym, pojazdom ciężarowym lub autobusom.

Prawo jazdy pełni jednocześnie funkcję dowodową i porządkową. Umożliwia ustalenie, czy dana osoba może legalnie kierować pojazdem oraz jakiego rodzaju pojazdami może się posługiwać. W określonych sytuacjach dokumentem potwierdzającym czasowe uprawnienie do kierowania może być tymczasowe prawo jazdy. Dokumenty uprawniające do kierowania mogą występować także w regulacjach dotyczących żołnierzy wojsk obcych i personelu cywilnego.

W polskim prawie prawo jazdy jest przede wszystkim instytucją prawa o ruchu drogowym, ale jego znaczenie obejmuje również prawo wykroczeń, postępowanie karne i przepisy dotyczące kontroli ruchu drogowego. Policja lub inne uprawnione podmioty mogą zatrzymać prawo jazdy w przypadkach określonych w przepisach, a informacja o zatrzymaniu jest przekazywana właściwym organom. Zatrzymanie dokumentu oraz utrata albo ograniczenie uprawnienia do kierowania nie zawsze oznaczają to samo, ponieważ mogą wynikać z odrębnych rozstrzygnięć i procedur.

Prowadzenie pojazdu bez wymaganych dokumentów albo z nieważnym tymczasowym prawem jazdy może stanowić wykroczenie. Niezależnie od zatrzymania dokumentu sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów. Zakaz ten określa rodzaj pojazdów, których dotyczy, i obowiązuje przez oznaczony czas od chwili wskazanej w prawomocnym rozstrzygnięciu. W postępowaniu karnym sąd może rozstrzygać także kwestie związane z wykonaniem lub uzupełnieniem orzeczenia dotyczącego prawa jazdy i zakazu prowadzenia pojazdów.