Przepis ustanawia ochronę dwóch ważnych praw: własności oraz prawa dziedziczenia. Oznacza to, że Rzeczpospolita Polska zobowiązuje się do ich ochrony. Własność dotyczy praw do posiadanych rzeczy lub innych składników majątku, natomiast prawo dziedziczenia odnosi się do możliwości przejęcia majątku po osobie zmarłej. Przepis nie opisuje szczegółowych zasad korzystania z tych praw, ale wskazuje, że podlegają one ochronie na poziomie konstytucyjnym. Odrębnie uregulowano wywłaszczenie. Zgodnie z przepisem jest ono dopuszczalne tylko po spełnieniu dwóch warunków jednocześnie. Po pierwsze, wywłaszczenie musi być dokonywane na cele publiczne. Po drugie, osobie, której dotyczy wywłaszczenie, musi zostać przyznane słuszne odszkodowanie. Oznacza to, że samo powołanie się na potrzebę publiczną nie wystarcza, jeżeli nie towarzyszy mu odszkodowanie. Sformułowanie „jedynie wówczas” podkreśla wyjątkowy charakter wywłaszczenia. Nie może ono być przeprowadzone w dowolnym celu ani bez rekompensaty. Przepis wymaga więc zarówno publicznego uzasadnienia takiego działania, jak i zapewnienia słusznego odszkodowania. Nie określa jednak wprost, jakie cele należy uznać za publiczne ani jak ustalać wysokość odszkodowania.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis przyznaje każdemu prawo do własności, innych praw majątkowych oraz dziedziczenia. Oznacza to, że te trzy obszary są uznane za prawa przysługujące każdej osobie. Własność dotyczy posiadania rzeczy lub innych składników majątku. Inne prawa majątkowe obejmują prawa związane z majątkiem, które nie są własnością. Prawo dziedziczenia dotyczy możliwości przejęcia majątku w drodze dziedziczenia. Własność, inne prawa majątkowe i prawo dziedziczenia mają podlegać równej dla wszystkich ochronie prawnej. Ochrona nie może więc być różnicowana w zależności od osoby, której dane prawo przysługuje. Przepis wskazuje tym samym, że wszystkie wymienione prawa powinny być chronione na równych zasadach. Własność może zostać ograniczona wyłącznie w ustawie. Ograniczenie nie może wynikać jedynie z dowolnej decyzji ani z aktu niższego rodzaju. Dodatkowo ograniczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy nie narusza istoty prawa własności. Oznacza to, że ograniczenie nie może pozbawić własności jej podstawowego znaczenia. Przepis wyznacza więc dwa warunki ograniczania własności: musi to nastąpić w ustawie i nie może naruszać istoty tego prawa.

Prawo dziedziczenia

Prawo dziedziczenia w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej2 przepisy