Prawa wspólników

Prawa wspólników to ogół uprawnień przysługujących osobom uczestniczącym w spółce na podstawie umowy spółki, przepisów prawa oraz, w odpowiednim zakresie, uchwał organów spółki. Nie stanowią jednego, jednolitego prawa, lecz obejmują różne uprawnienia majątkowe i organizacyjne. Ich zakres zależy przede wszystkim od rodzaju spółki, treści jej umowy lub statutu oraz rodzaju udziału albo uczestnictwa wspólnika.

W spółkach osobowych prawa wspólników są zwykle związane z bezpośrednim udziałem w prowadzeniu spraw spółki, jej reprezentacją, udziałem w zysku i pokrywaniu strat, a także z rozliczeniem udziału kapitałowego. W określonych przypadkach wspólnikowi mogą przysługiwać odsetki od udziału kapitałowego, niezależnie od wyniku finansowego spółki. W spółkach kapitałowych uprawnienia wspólnika wynikają przede wszystkim z posiadania udziałów albo akcji. Obejmują między innymi udział w zysku, udział w podejmowaniu uchwał, wykonywanie prawa głosu, a także uprawnienia kontrolne i informacyjne, jeżeli przepisy lub umowa spółki je przewidują.

Co do zasady wspólnicy mają równe prawa i obowiązki, jednak umowa spółki może wprowadzać odmienne zasady oraz przyznawać niektórym wspólnikom szczególne uprawnienia. Takie postanowienia mogą dotyczyć między innymi udziału w zysku, liczby głosów, sposobu uczestniczenia w zarządzaniu lub pierwszeństwa w określonych czynnościach. Granice tych modyfikacji wyznaczają przepisy Kodeksu spółek handlowych.

Prawa wspólników mają znaczenie zarówno w bieżącym funkcjonowaniu spółki, jak i przy jej przekształceniu, podziale lub połączeniu. Mogą też być przedmiotem czynności egzekucyjnych, na przykład zajęcia udziału wspólnika lub praw majątkowych akcjonariusza. W takim przypadku określone informacje o zajęciu podlegają przekazaniu spółce oraz ujawnieniu w odpowiednich rejestrach. Termin ten występuje więc przede wszystkim w prawie spółek, ale może mieć również znaczenie w postępowaniu cywilnym i w systemie rejestracji przedsiębiorców.