Art. 239 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) odnosi się do procedury przeprowadzania postępowania dowodowego przez sędziego wyznaczonego lub sąd wezwany. Przepis ten ma na celu zapewnienie sprawności i efektywności w gromadzeniu dowodów, jednocześnie gwarantując stronom możliwość reagowania na ewentualne uchybienia proceduralne.

### Komentarz do Art. 239 k.p.c.

#### 1. Zakres kompetencji sędziego wyznaczonego i sądu wezwanego

Art. 239 k.p.c. przyznaje sędziemu wyznaczonemu oraz sądowi wezwanemu pełne kompetencje przewodniczącego oraz sądu orzekającego w zakresie zleconego im postępowania dowodowego. Oznacza to, że w ramach przeprowadzania dowodów, sędzia wyznaczony i sąd wezwany mają takie same uprawnienia jak przewodniczący składu orzekającego oraz sąd, który prowadzi główne postępowanie. Mogą oni m.in.:

- Przeprowadzać przesłuchania świadków i stron,
- Zlecać ekspertyzy,
- Dokonywać oględzin,
- Wydawać postanowienia procesowe dotyczące dowodów.

#### 2. Prawo stron do zwracania uwagi na uchybienia

Przepis ten również zabezpiecza interesy stron, umożliwiając im zwrócenie uwagi na ewentualne uchybienia proceduralne sędziego wyznaczonego lub sądu wezwanego. Strony mogą to zrobić najpóźniej na najbliższej rozprawie. Jest to istotne z punktu widzenia zasady kontradyktoryjności oraz prawa do rzetelnego procesu, ponieważ pozwala stronom na bieżąco kontrolować prawidłowość przeprowadzania dowodów i reagować na ewentualne nieprawidłowości.

#### 3. Znaczenie terminu „najbliższa rozprawa”

Termin „najbliższa rozprawa” jest kluczowy, ponieważ określa moment, do którego strony mogą zgłaszać swoje zastrzeżenia. Jeżeli strona nie zgłosi uchybienia do tego momentu, traci możliwość powoływania się na nie w dalszym toku postępowania. Dlatego strony powinny być czujne i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym, aby nie przegapić tego terminu.

#### 4. Konsekwencje uchybień proceduralnych

Jeżeli sąd orzekający uzna, że doszło do uchybienia proceduralnego, może podjąć odpowiednie kroki w celu jego naprawienia. Może to obejmować m.in. ponowne przeprowadzenie dowodu, wykluczenie dowodu z akt sprawy, czy też inne działania mające na celu przywrócenie prawidłowego toku postępowania.

### Podsumowanie

Art. 239 k.p.c. jest przepisem, który z jednej strony zapewnia efektywność i sprawność postępowania dowodowego, a z drugiej strony chroni prawa stron do rzetelnego procesu. Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mają pełne kompetencje w zakresie przeprowadzania dowodów, ale ich działania podlegają kontroli stron, które mogą zgłaszać zastrzeżenia na najbliższej rozprawie. Przepis ten jest więc ważnym elementem mechanizmu zapewniającego sprawiedliwość proceduralną w postępowaniu cywilnym.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 47^1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza istotne postanowienia dotyczące roli referendarza sądowego w postępowaniu cywilnym. Przepis ten stanowi, że referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu cywilnym w przypadkach wskazanych w ustawie. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma, zależnie od rodzaju podejmowanej czynności, prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego.

**1. Zakres czynności referendarza sądowego**

Referendarz sądowy jest urzędnikiem sądowym, który wykonuje określone czynności w postępowaniu cywilnym. Zakres tych czynności jest ściśle określony przez ustawę, co oznacza, że referendarz nie może podejmować działań wykraczających poza te, które zostały mu wyraźnie powierzone. Przykłady czynności, które mogą być wykonywane przez referendarza, obejmują m.in. wydawanie postanowień w sprawach o nadanie klauzuli wykonalności, prowadzenie postępowania zabezpieczającego, czy też rozpoznawanie wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych.

**2. Prawa i obowiązki referendarza sądowego**

W zależności od rodzaju podejmowanej czynności, referendarz sądowy posiada prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego. Oznacza to, że w ramach powierzonych mu zadań referendarz działa z taką samą mocą prawną jak sąd lub przewodniczący, co zapewnia skuteczność i legalność jego działań. Przykładowo, jeżeli referendarz wydaje postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, jego decyzja ma taką samą moc prawną jak decyzja sądu.

**3. Znaczenie dla efektywności postępowania**

Wprowadzenie instytucji referendarza sądowego ma na celu odciążenie sędziów od wykonywania czynności, które nie wymagają ich bezpośredniego zaangażowania, a jednocześnie zapewnienie sprawności i efektywności postępowania cywilnego. Dzięki temu sędziowie mogą skupić się na rozpoznawaniu bardziej skomplikowanych spraw, co przyczynia się do przyspieszenia postępowań sądowych.

**4. Kontrola i nadzór**

Czynności referendarza sądowego podlegają kontroli i nadzorowi sądu. Strony postępowania mają prawo zaskarżyć decyzje referendarza, co zapewnia dodatkową gwarancję prawidłowości podejmowanych przez niego działań. W praktyce oznacza to, że referendarz działa w ramach określonych procedur i podlega ocenie sądu, co ma na celu ochronę praw stron postępowania.

**Podsumowanie**

Art. 47^1 k.p.c. wprowadza istotne regulacje dotyczące roli referendarza sądowego w postępowaniu cywilnym. Przepis ten precyzuje zakres czynności, które mogą być wykonywane przez referendarza, oraz określa jego prawa i obowiązki. Wprowadzenie tej instytucji ma na celu zwiększenie efektywności postępowania cywilnego poprzez odciążenie sędziów od wykonywania mniej skomplikowanych czynności. Jednocześnie, działania referendarza podlegają kontroli sądu, co zapewnia ochronę praw stron postępowania.

Prawa sądu

Prawa sądu w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego2 przepisy