Pożytki

Pożytki to korzyści uzyskiwane z rzeczy albo prawa, które powstają w związku z ich zwykłym używaniem, eksploatacją lub wykonywaniem uprawnień. Termin ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym, ponieważ pozwala określić, komu przysługują dochody i inne regularne przysporzenia związane z określonym składnikiem majątku.

Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje pożytków:

• pożytki naturalne rzeczy to jej płody oraz inne części składowe odłączone od rzeczy, jeżeli zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód, na przykład plony z gruntu;
• pożytki cywilne rzeczy to dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego, na przykład czynsz z najmu lub dzierżawy;
• pożytki prawa to dochody uzyskiwane z wykonywania prawa, zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Pożytki należy odróżnić od samej rzeczy lub prawa, z którego pochodzą, a także od przychodów uzyskanych przez ich zbycie. Ich pobieranie może przysługiwać właścicielowi, współwłaścicielowi albo innej osobie uprawnionej, na przykład użytkownikowi wieczystemu, użytkownikowi lub posiadaczowi, zależnie od treści stosunku prawnego i przepisów regulujących daną instytucję. W przypadku współwłasności podział pożytków co do zasady wiąże się z udziałami we wspólnym prawie, chyba że uprawnieni ustalili inaczej.

Pojęcie pożytków występuje również w przepisach dotyczących używania rzeczy, najmu, dzierżawy, leasingu, praw rzeczowych, własności lokali oraz postępowania cywilnego i upadłościowego. W postępowaniu cywilnym pożytki są traktowane jako odrębna kategoria odsetek i kosztów, dlatego mogą być pomijane przy ustalaniu wartości przedmiotu sporu. W sprawach dotyczących nieruchomości mogą natomiast pozostawać w związku z czynszem i innymi należnościami za korzystanie z nieruchomości. W postępowaniu upadłościowym przepisy mogą określać sposób rozdysponowania środków uzyskanych z obciążonych rzeczy, praw lub wierzytelności, w tym związanych z pobieranymi pożytkami.