Art. 205^12 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza istotne regulacje dotyczące przytaczania twierdzeń i dowodów przez strony w postępowaniu cywilnym, w kontekście posiedzenia przygotowawczego oraz planu rozprawy. Przepis ten ma na celu zapewnienie sprawności i efektywności postępowania, a także zapobieganie przewlekłości procesów sądowych.

#### 1. Posiedzenie przygotowawcze i plan rozprawy

Zgodnie z art. 205^12 § 1 k.p.c., jeżeli wyznaczono posiedzenie przygotowawcze, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej do chwili zatwierdzenia projektu planu rozprawy albo sporządzenia planu rozprawy. Oznacza to, że strony mają określony czas na zgłaszanie swoich twierdzeń i dowodów, co ma na celu uporządkowanie i skonkretyzowanie materiału dowodowego przed rozpoczęciem właściwej rozprawy.

#### 2. Pominięcie twierdzeń i dowodów zgłoszonych po zatwierdzeniu planu rozprawy

Twierdzenia i dowody zgłoszone po zatwierdzeniu projektu planu rozprawy albo sporządzeniu planu rozprawy podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Przepis ten wprowadza zasadę prekluzji dowodowej, mającą na celu zapobieganie opóźnieniom w postępowaniu. Wyjątki od tej zasady są jednak przewidziane w sytuacjach, gdy strona nie mogła wcześniej powołać dowodów z przyczyn od niej niezależnych lub gdy potrzeba ich powołania wynikła w toku postępowania.

#### 3. Brak posiedzenia przygotowawczego

Jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy. W takim przypadku strony mają większą swobodę w zgłaszaniu twierdzeń i dowodów, jednakże muszą liczyć się z niekorzystnymi skutkami, które mogą wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu.

#### 4. Skutki działania na zwłokę

Przepis ten podkreśla, że strony muszą działać w sposób rzetelny i terminowy. Działanie na zwłokę lub niezastosowanie się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu może prowadzić do niekorzystnych skutków procesowych, takich jak pominięcie dowodów czy nałożenie sankcji procesowych.

### Wnioski

Art. 205^12 k.p.c. wprowadza mechanizmy mające na celu usprawnienie postępowania cywilnego poprzez określenie terminów na zgłaszanie twierdzeń i dowodów oraz wprowadzenie zasady prekluzji dowodowej. Przepis ten ma na celu zapobieganie przewlekłości postępowań oraz zapewnienie, że proces sądowy będzie prowadzony w sposób uporządkowany i efektywny. Strony muszą działać z należytą starannością i terminowością, aby uniknąć niekorzystnych skutków procesowych.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 381 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza istotne ograniczenie w zakresie możliwości przedstawiania nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym. Zgodnie z tym przepisem, sąd drugiej instancji ma prawo pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.

Komentarz:

1. **Cel przepisu**: Art. 381 k.p.c. ma na celu zapewnienie efektywności i sprawności postępowania sądowego. Przepis ten zapobiega sytuacjom, w których strony celowo wstrzymują się z przedstawieniem dowodów lub faktów do etapu apelacji, co mogłoby prowadzić do przedłużania postępowania i obciążania sądów drugiej instancji.

2. **Nowe fakty i dowody**: Przez „nowe fakty i dowody” należy rozumieć takie, które nie były przedstawione w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji ma prawo ocenić, czy strona miała możliwość powołania się na nie wcześniej. Jeżeli sąd uzna, że strona mogła przedstawić te fakty i dowody wcześniej, może je pominąć.

3. **Wyjątek - potrzeba powołania się na nowe fakty i dowody wynikła później**: Przepis przewiduje wyjątek od zasady pomijania nowych faktów i dowodów. Jeżeli strona wykaże, że potrzeba powołania się na nowe fakty i dowody wynikła później, sąd drugiej instancji powinien je uwzględnić. Przykładem może być sytuacja, w której nowe dowody stały się dostępne dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem pierwszej instancji.

4. **Ocena sądu**: Sąd drugiej instancji ma pewien zakres swobody w ocenie, czy nowe fakty i dowody mogły być przedstawione wcześniej. W praktyce oznacza to, że sąd będzie analizował, czy strona miała obiektywną możliwość przedstawienia tych dowodów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz czy nie doszło do celowego opóźnienia.

5. **Konsekwencje dla stron postępowania**: Strony postępowania powinny być świadome, że nieprzedstawienie wszystkich istotnych faktów i dowodów na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji może skutkować ich pominięciem na etapie apelacji. Dlatego ważne jest, aby strony starannie przygotowywały swoje stanowiska i dowody już na pierwszym etapie postępowania.

Podsumowując, art. 381 k.p.c. stanowi istotny mechanizm dyscyplinujący strony postępowania cywilnego, zachęcając je do pełnego i rzetelnego przedstawienia swoich argumentów i dowodów już na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji. Jednocześnie przepis ten daje sądowi drugiej instancji narzędzie do zapewnienia sprawności postępowania apelacyjnego, z uwzględnieniem wyjątkowych sytuacji, w których nowe fakty i dowody mogły pojawić się dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem pierwszej instancji.

Potrzeba powołania

Potrzeba powołania w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego4 przepisy