Postępowanie podatkowe

Postępowanie podatkowe to sformalizowane postępowanie prowadzone przez organ podatkowy w celu ustalenia, określenia albo rozstrzygnięcia praw i obowiązków podatnika, płatnika, inkasenta lub innego uczestnika stosunku podatkowego. Dotyczy w szczególności powstania i wysokości zobowiązania podatkowego, zaległości podatkowej, odsetek, nadpłaty, zwrotu podatku albo wysokości straty.

Postępowanie może być wszczęte z urzędu albo na wniosek uprawnionego podmiotu. W jego toku organ gromadzi i ocenia dowody, ustala stan faktyczny, stosuje przepisy prawa podatkowego oraz zapewnia stronom możliwość udziału w sprawie. Dowodami mogą być między innymi dokumenty, księgi podatkowe, informacje pochodzące od stron i świadków, opinie biegłych oraz dane z ewidencji i systemów teleinformatycznych.

Zasadniczo postępowanie kończy się decyzją podatkową, w której organ rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Decyzja może na przykład określać wysokość zobowiązania podatkowego albo straty, stwierdzać nadpłatę lub odmawiać jej zwrotu. W określonych sytuacjach postępowanie może zostać umorzone, zawieszone albo zakończyć się inną przewidzianą prawem formą rozstrzygnięcia. Od decyzji przysługuje środek zaskarżenia do organu wyższego stopnia, a następnie, na zasadach określonych w przepisach, skarga do sądu administracyjnego.

Najważniejsze cechy postępowania podatkowego:

• prowadzi je właściwy organ podatkowy, działający na podstawie i w granicach prawa,
• jego przedmiotem są indywidualne prawa lub obowiązki wynikające z przepisów podatkowych,
• opiera się na postępowaniu dowodowym i obowiązku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy,
• kończy się wiążącym rozstrzygnięciem, które może podlegać kontroli instancyjnej i sądowej.

Postępowanie podatkowe należy odróżnić od czynności sprawdzających oraz kontroli podatkowej i celno-skarbowej. Są to odrębne formy działania organów, choć ich ustalenia mogą mieć znaczenie dla wszczęcia lub przebiegu postępowania podatkowego. Termin ten występuje także w przepisach dotyczących spraw karnych skarbowych i innych postępowań, w których trwające postępowanie podatkowe może wpływać na tok czynności organów.