Art. 117 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego dla stron postępowania cywilnego, które nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Przepis ten ma na celu zapewnienie dostępu do profesjonalnej pomocy prawnej osobom, które z różnych przyczyn nie mogą sobie na nią pozwolić, co jest istotnym elementem realizacji prawa do sądu i równości stron w postępowaniu sądowym.

#### Zwolnienie od kosztów sądowych a ustanowienie pełnomocnika

1. **Strona zwolniona od kosztów sądowych**:
   - Strona, która została zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Jest to istotne, ponieważ zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje automatycznie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.

2. **Osoba fizyczna niezwolniona od kosztów sądowych**:
   - Osoba fizyczna, która nie została zwolniona od kosztów sądowych, może również domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymaga to złożenia odpowiedniego oświadczenia majątkowego.

3. **Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna**:
   - Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, która nie została zwolniona od kosztów sądowych, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. W tym przypadku konieczne jest przedstawienie dowodów na brak dostatecznych środków finansowych.

#### Procedura składania wniosku

- Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego można zgłosić wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy.
- Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie sądu, może złożyć wniosek w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu.

#### Kryteria uwzględnienia wniosku

- Sąd uwzględni wniosek, jeżeli uzna, że udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie jest potrzebny. Podstawą oddalenia wniosku nie może być fakt skorzystania przez osobę fizyczną z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

#### Specjalne uprawnienia prokuratora

- Prokurator ma prawo złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika dla osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń o rentę w przypadkach określonych w art. 444 § 2 i art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli osoby te nie są w stanie samodzielnie dochodzić swoich roszczeń z powodu wieku, stanu zdrowia, stanu majątkowego lub innych szczególnych okoliczności.

#### Postępowanie kasacyjne

- Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sąd przekazuje do rozpoznania sądowi pierwszej instancji, chyba że uzna wniosek za oczywiście uzasadniony.

### Podsumowanie

Art. 117 k.p.c. jest kluczowym przepisem, który umożliwia stronom postępowania cywilnego dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej, nawet jeśli nie są w stanie ponieść jej kosztów. Przepis ten zapewnia równość stron w postępowaniu sądowym i realizację prawa do sądu, co jest fundamentem sprawiedliwości proceduralnej.

Kodeks postępowania cywilnego

**1. Wprowadzenie**

Art. 388^1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje procedurę wstrzymania wykonania postanowienia w sprawach dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę. Przepis ten wprowadza mechanizm ochronny, który ma na celu zabezpieczenie interesów dziecka oraz stron postępowania w sytuacjach międzynarodowych.

**2. Zakres zastosowania**

Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do spraw prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. Dotyczy on sytuacji, w których sąd wydał postanowienie o odebraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. W takich przypadkach, na żądanie określonego podmiotu, sąd może wstrzymać wykonanie tego postanowienia.

**3. Podmioty uprawnione do zgłoszenia żądania**

Podmiotami uprawnionymi do zgłoszenia żądania wstrzymania wykonania postanowienia są podmioty wymienione w art. 519^1 § 2^2 k.p.c. Są to m.in. strony postępowania oraz inne osoby, których prawa mogą być naruszone przez wykonanie postanowienia. Żądanie to musi być zgłoszone sądowi, o którym mowa w art. 518^2 § 1 k.p.c., w terminie nieprzekraczającym dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia.

**4. Automatyczne wstrzymanie wykonania postanowienia**

Zgłoszenie żądania wstrzymania wykonania postanowienia powoduje automatyczne wstrzymanie jego wykonania z mocy prawa. Wstrzymanie to ustaje, jeżeli podmiot uprawniony nie wniesie skargi kasacyjnej w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. W przypadku wniesienia skargi kasacyjnej, wstrzymanie wykonania postanowienia przedłuża się z mocy prawa do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego.

**5. Możliwość cofnięcia żądania**

Podmiot, który zgłosił żądanie wstrzymania wykonania postanowienia, ma możliwość jego cofnięcia w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Cofnięcie żądania jest jednak niemożliwe, jeżeli w międzyczasie została wniesiona skarga kasacyjna. Wskutek cofnięcia żądania, postanowienie staje się wykonalne.

**6. Znaczenie praktyczne**

Przepis ten ma istotne znaczenie praktyczne, gdyż wprowadza mechanizm ochronny, który pozwala na czasowe wstrzymanie wykonania postanowienia o odebraniu dziecka. Jest to szczególnie ważne w kontekście międzynarodowych sporów dotyczących uprowadzenia dzieci, gdzie szybkie i nieodwracalne wykonanie postanowienia mogłoby prowadzić do poważnych konsekwencji dla dziecka oraz stron postępowania.

**7. Podsumowanie**

Art. 388^1 k.p.c. wprowadza istotne zabezpieczenie proceduralne w sprawach dotyczących odebrania dziecka na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. Przepis ten umożliwia wstrzymanie wykonania postanowienia na żądanie uprawnionego podmiotu, co pozwala na dokładniejsze zbadanie sprawy i ochronę interesów dziecka oraz stron postępowania. Mechanizm ten jest kluczowy w kontekście międzynarodowych sporów rodzinnych, gdzie szybkie i nieodwracalne decyzje mogą mieć dalekosiężne skutki.

Art. 388 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z wstrzymaniem wykonania orzeczenia sądu drugiej instancji w sytuacji, gdy jego wykonanie mogłoby wyrządzić stronie niepowetowaną szkodę. Przepis ten ma na celu ochronę interesów stron postępowania, które mogą być narażone na poważne konsekwencje w wyniku natychmiastowego wykonania orzeczenia.

#### § 1
Pierwszy paragraf art. 388 k.p.c. stanowi, że sąd drugiej instancji może na wniosek strony wstrzymać wykonanie swojego orzeczenia do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego, jeżeli istnieje ryzyko wyrządzenia stronie niepowetowanej szkody. Jest to mechanizm ochronny, który pozwala na zabezpieczenie interesów strony do momentu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Najwyższy.

#### § 2
Drugi paragraf rozszerza możliwość wstrzymania wykonania orzeczenia także na orzeczenie sądu pierwszej instancji, jeżeli apelacja została oddalona. Oznacza to, że nawet jeśli sąd drugiej instancji potwierdził orzeczenie sądu pierwszej instancji, to wciąż istnieje możliwość wstrzymania jego wykonania, jeżeli spełnione są przesłanki z § 1.

#### § 3
Paragraf trzeci wprowadza dodatkowe możliwości zabezpieczenia interesów strony. Sąd drugiej instancji może uzależnić wykonanie orzeczenia od złożenia przez powoda stosownego zabezpieczenia. Zabezpieczenie to może przybrać różne formy, w tym wstrzymanie wydania powodowi sum pieniężnych po ich wyegzekwowaniu od pozwanego lub wstrzymanie sprzedaży zajętego majątku. Jest to elastyczne narzędzie, które pozwala sądowi dostosować środki zabezpieczające do specyfiki danej sprawy.

#### § 4
Czwarty paragraf wprowadza automatyczne wstrzymanie sprzedaży nieruchomości do czasu upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jest to szczególne zabezpieczenie, które ma na celu ochronę majątku strony przed nieodwracalnymi skutkami sprzedaży nieruchomości.

#### § 5
Ostatni paragraf stanowi, że przepisy § 1 stosuje się odpowiednio do wstrzymania skuteczności zaskarżonego orzeczenia, które nie podlega wykonaniu. Oznacza to, że mechanizmy ochronne przewidziane w art. 388 k.p.c. mogą być stosowane także w sytuacjach, gdy orzeczenie nie jest jeszcze wykonalne, ale jego skuteczność mogłaby wyrządzić stronie niepowetowaną szkodę.

### Podsumowanie
Art. 388 k.p.c. jest istotnym narzędziem ochrony interesów stron w postępowaniu cywilnym. Umożliwia sądowi drugiej instancji wstrzymanie wykonania orzeczenia w sytuacjach, gdy jego natychmiastowe wykonanie mogłoby prowadzić do nieodwracalnych szkód. Przepis ten wprowadza elastyczne mechanizmy zabezpieczające, które mogą być dostosowane do specyfiki danej sprawy, co zwiększa jego efektywność w ochronie praw stron postępowania.

Postępowanie kasacyjne

Postępowanie kasacyjne w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego7 przepisów

Kodeks postępowania karnego (kpk)4 przepisy

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia1 przepis