Porozumienie stron

Porozumienie stron to zgodne oświadczenia co najmniej dwóch podmiotów, które zmierzają do ustanowienia, zmiany, ustalenia albo zakończenia określonego stosunku prawnego. Jest sposobem dobrowolnego uregulowania sytuacji prawnej, opartym na uzgodnieniu treści i skutków porozumienia, a nie na jednostronnym działaniu jednej ze stron.

W prawie cywilnym porozumienie może dotyczyć między innymi zmiany lub rozwiązania umowy, modyfikacji zakresu praw i obowiązków albo uregulowania sposobu wykonywania określonego prawa. Przykładowo właściciele nieruchomości mogą uzgodnić zmianę albo zniesienie służebności w sytuacji przewidzianej przez przepisy. Skuteczność porozumienia zależy od spełnienia wymagań dotyczących zgody stron, ich zdolności do dokonania czynności oraz formy wymaganej dla danej czynności prawnej. Jeżeli przepisy albo wcześniejsza umowa wymagają formy szczególnej, samo ustne uzgodnienie może nie wywołać zamierzonych skutków.

W prawie pracy porozumienie stron jest jednym ze sposobów rozwiązania umowy o pracę. Pracownik i pracodawca wspólnie ustalają zakończenie zatrudnienia oraz, co do zasady, termin ustania stosunku pracy. Rozwiązanie w tym trybie różni się od wypowiedzenia, ponieważ nie jest jednostronnym oświadczeniem i nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia, chyba że strony tak postanowią. Porozumienie nie może być skutecznie narzucone drugiej stronie. Podobny mechanizm może występować przy zakończeniu stosunku pracy osób zatrudnionych na podstawie mianowania, jeżeli przepisy regulujące daną służbę przewidują taki sposób rozwiązania zatrudnienia.

Termin „porozumienie stron” występuje także w zbiorowym prawie pracy. Może oznaczać uzgodnienie zawarte przez strony układu lub inne podmioty reprezentujące pracowników i pracodawcę. W przepisach dotyczących zwolnień z przyczyn niedotyczących pracowników porozumienie może określać zasady postępowania przy zwolnieniach grupowych lub, w określonych warunkach, przy zwolnieniach indywidualnych. Jego praktyczne znaczenie polega na tym, że pozwala stronom wspólnie określić rozwiązanie i ograniczyć spór co do jego treści, terminu lub sposobu wykonania.