Art. 63^5 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza instytucję tzw. „amicus curiae” (przyjaciela sądu), która umożliwia określonym podmiotom, niebędącym stronami postępowania, przedstawienie sądowi swojego poglądu na sprawę. Jest to narzędzie mające na celu wzbogacenie procesu sądowego o dodatkowe, często specjalistyczne, opinie, które mogą być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

### Komentarz do Art. 63^5 k.p.c.

#### 1. Zakres podmiotowy
Przepis ten odnosi się do „określonych podmiotów”, które nie uczestniczą w sprawie, ale którym przepisy odrębne przyznają uprawnienie do przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy poglądu. Przykładem takich podmiotów mogą być organizacje pozarządowe, instytucje naukowe czy inne organizacje, które mają specjalistyczną wiedzę w danej dziedzinie.

#### 2. Forma przedstawienia poglądu
Podmioty te mogą przedstawiać swoje poglądy na piśmie, co jest podstawową formą przewidzianą przez przepis. Jednakże, na wniosek podmiotu uprawnionego, sąd może zezwolić na przedstawienie poglądu także ustnie na rozprawie. Jest to istotne, gdyż umożliwia bezpośrednią interakcję z sądem i stronami postępowania, co może być korzystne dla pełniejszego wyjaśnienia stanowiska.

#### 3. Dostęp do akt sprawy
Podmiot uprawniony, aby móc przedstawić swój pogląd, musi mieć dostęp do akt sprawy. Przepis przewiduje, że na wniosek takiego podmiotu sąd udostępnia akta sprawy w zakresie niezbędnym do przedstawienia poglądu. Jest to kluczowe, ponieważ umożliwia zapoznanie się z materiałem dowodowym i argumentacją stron, co jest niezbędne do sformułowania merytorycznego i trafnego poglądu.

#### 4. Odpowiednie stosowanie art. 63 k.p.c.
Przepis odsyła do odpowiedniego stosowania art. 63 k.p.c., który reguluje kwestie związane z udziałem prokuratora w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że zasady dotyczące przedstawiania poglądów przez prokuratora mogą być odpowiednio stosowane do innych podmiotów uprawnionych do przedstawiania poglądów na podstawie art. 63^5 k.p.c.

### Znaczenie praktyczne
Instytucja „amicus curiae” ma na celu wzbogacenie procesu sądowego o dodatkowe opinie, które mogą być istotne dla sprawy. Jest to szczególnie ważne w sprawach skomplikowanych, wymagających specjalistycznej wiedzy, której sąd może nie posiadać. Przedstawienie poglądu przez podmioty zewnętrzne może przyczynić się do bardziej sprawiedliwego i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

### Wnioski
Art. 63^5 k.p.c. jest ważnym narzędziem, które pozwala na wprowadzenie do procesu sądowego dodatkowych, specjalistycznych opinii. Umożliwia to sądowi lepsze zrozumienie skomplikowanych kwestii i podejmowanie bardziej trafnych decyzji. Przepis ten podkreśla również znaczenie transparentności i dostępu do informacji, co jest kluczowe dla rzetelnego procesu sądowego.

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis zapewnia każdemu wolność wyrażania swoich poglądów. Oznacza to, że każda osoba jest objęta ochroną tej wolności. Obejmuje ona także pozyskiwanie informacji, czyli ich uzyskiwanie, oraz rozpowszechnianie informacji, czyli przekazywanie ich innym osobom. Przepis łączy więc swobodę formułowania własnych opinii z możliwością zdobywania i przekazywania informacji. Zakazana jest cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu. Oznacza to, że nie wolno wprowadzać wcześniejszej kontroli treści przekazywanych za pomocą takich środków. Zakaz dotyczy także koncesjonowania prasy. Koncesjonowanie oznacza uzależnienie prowadzenia działalności od uzyskania koncesji, dlatego przepis wyraźnie wyklucza takie rozwiązanie w odniesieniu do prasy. Konstytucja przewiduje jednak szczególną możliwość dotyczącą stacji radiowych i telewizyjnych. Ustawa może wprowadzić obowiązek uprzedniego uzyskania koncesji na prowadzenie takiej stacji. Nie wynika z tego, że obowiązek koncesji istnieje zawsze. Przepis wskazuje jedynie, że ustawa może go ustanowić, a możliwość ta dotyczy prowadzenia stacji radiowej lub telewizyjnej.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis daje Komisji możliwość przedstawienia sądowi własnego stanowiska w sprawie dotyczącej sztucznej inteligencji. Nie jest to jej obowiązek: może to zrobić wtedy, gdy przemawia za tym interes publiczny. Przedstawiony pogląd powinien mieć znaczenie dla rozstrzyganej sprawy, ponieważ przepis mówi o stanowisku istotnym dla sprawy. Regulacja nie wskazuje, że Komisja rozstrzyga spór, lecz że może przedstawić sądowi pogląd.

Pogląd

Pogląd w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o systemach sztucznej inteligencji1 przepis