Art. 117 ustawy o finansach publicznych określa zasady tworzenia i struktury budżetu środków europejskich, który jest integralnym elementem budżetu państwa. Przepis ten ma kluczowe znaczenie dla zarządzania funduszami pochodzącymi z Unii Europejskiej, które są przeznaczone na realizację różnorodnych programów i projektów w Polsce.

#### Struktura budżetu środków europejskich

Budżet środków europejskich jest rocznym planem finansowym, który obejmuje:
1. **Dochody**: Środki uzyskane z realizacji programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
2. **Wydatki**: Środki przeznaczone na realizację tych programów, które podlegają refundacji.

#### Wyłączenia

Art. 117 wyraźnie wskazuje na pewne wyłączenia z budżetu środków europejskich:
1. **Projekty pomocy technicznej**: Środki przeznaczone na realizację projektów pomocy technicznej nie są uwzględniane w budżecie środków europejskich.
2. **Środki określone w rozporządzeniach UE**: Wyłączeniu podlegają również środki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 2021/2116.

#### Znaczenie przepisów unijnych

Odwołania do konkretnych rozporządzeń UE (nr 1306/2013 oraz 2021/2116) wskazują na konieczność zgodności krajowych przepisów z regulacjami unijnymi. Rozporządzenie nr 1306/2013 dotyczy finansowania, zarządzania i monitorowania Wspólnej Polityki Rolnej, natomiast rozporządzenie 2021/2116 odnosi się do finansowania Wspólnej Polityki Rolnej w nowym okresie programowania.

#### Praktyczne implikacje

1. **Transparentność i kontrola**: Budżet środków europejskich zapewnia transparentność w zarządzaniu funduszami unijnymi, co jest kluczowe dla kontroli ich wydatkowania i efektywności.
2. **Planowanie finansowe**: Roczny charakter budżetu pozwala na precyzyjne planowanie finansowe i monitorowanie realizacji programów.
3. **Zgodność z prawem unijnym**: Konieczność uwzględnienia przepisów unijnych w krajowym budżecie środków europejskich zapewnia zgodność z wymogami UE, co jest warunkiem koniecznym do otrzymania i prawidłowego wykorzystania funduszy.

#### Podsumowanie

Art. 117 ustawy o finansach publicznych stanowi fundament dla zarządzania środkami europejskimi w Polsce. Przepis ten określa zasady tworzenia budżetu środków europejskich, uwzględniając zarówno dochody, jak i wydatki związane z realizacją programów finansowanych z udziałem środków unijnych. Wyłączenia dotyczące projektów pomocy technicznej oraz określonych środków unijnych podkreślają konieczność precyzyjnego i zgodnego z prawem unijnym zarządzania tymi funduszami.

o finansach publicznych

**1. Zakres regulacji**

Art. 193 ustawy o finansach publicznych dotyczy zasad zaciągania zobowiązań przez jednostki realizujące programy finansowane z udziałem środków europejskich. Przepis ten określa zarówno limity wydatków, jak i procedury monitorowania oraz kontrolowania tych zobowiązań.

**2. Zaciąganie zobowiązań**

Jednostki realizujące programy finansowane z udziałem środków europejskich mogą zaciągać zobowiązania do wysokości łącznej kwoty wydatków określonych dla całego programu. Zobowiązania te są rozumiane jako suma limitów wydatków wynikających z decyzji o dofinansowaniu lub umów z beneficjentami. Ważne jest, aby te zobowiązania były zgodne z wieloletnimi limitami wydatków, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. c.

**3. Obowiązki informacyjne Ministra Rozwoju Regionalnego**

Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego ma obowiązek przedstawiania Radzie Ministrów informacji o wysokości zobowiązań wynikających z zawartych umów z beneficjentami, wysokości środków przekazanych beneficjentom oraz planowanych do przekazania do końca roku budżetowego. Informacje te muszą być przedstawiane kwartalnie, do końca miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.

**4. Możliwość wstrzymania zaciągania zobowiązań**

Rada Ministrów, na wniosek Ministra Finansów zaopiniowany przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, może podjąć decyzję o wstrzymaniu zaciągania zobowiązań w ramach danego programu. Taka decyzja może być podjęta w przypadku zagrożenia wykonania planu dochodów budżetu z tytułu realizacji programów finansowanych ze środków europejskich, określonych w ustawie budżetowej.

**5. Zaciąganie zobowiązań przekraczających łączną kwotę wydatków programu**

Na wniosek instytucji zarządzającej lub organu pełniącego funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, w porozumieniu z Ministrem Finansów, może wyrazić zgodę na zaciągnięcie zobowiązań przekraczających łączną kwotę wydatków programu. Jest to wyjątek od ogólnej zasady, który wymaga szczególnej zgody i porozumienia między odpowiednimi organami.

**6. Maksymalny udział budżetu państwa**

Maksymalny udział budżetu państwa w finansowaniu wydatków w ramach programu operacyjnego nie może przekroczyć wieloletniego limitu zobowiązań budżetu państwa określonego w załączniku do ustawy budżetowej, o którym mowa w art. 122. Jest to kluczowy element kontroli finansowej, mający na celu zapewnienie, że zobowiązania budżetu państwa nie przekroczą ustalonych limitów.

**Podsumowanie**

Art. 193 ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe zasady dotyczące zaciągania zobowiązań przez jednostki realizujące programy finansowane z udziałem środków europejskich. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności i kontrolę nad wydatkami publicznymi, a także umożliwia elastyczne zarządzanie zobowiązaniami w ramach programów europejskich, z uwzględnieniem konieczności zachowania stabilności finansowej budżetu państwa.

Art. 21 ustawy o finansach publicznych reguluje podstawowe zasady gospodarki finansowej agencji wykonawczych, które są jednostkami sektora finansów publicznych. Przepisy te mają na celu zapewnienie przejrzystości, odpowiedzialności oraz efektywności w zarządzaniu środkami publicznymi przez te agencje.

#### 1. Roczny plan finansowy

Podstawą gospodarki finansowej agencji wykonawczej jest roczny plan finansowy. Plan ten obejmuje:
- **Przychody z prowadzonej działalności**: Są to środki uzyskiwane przez agencję z jej działalności statutowej.
- **Dotacje z budżetu państwa**: Środki przekazywane agencji z budżetu państwa na realizację określonych zadań.
- **Zestawienie kosztów**: Koszty muszą być szczegółowo wyszczególnione, w tym wynagrodzenia, składki, płatności odsetkowe oraz zakupy towarów i usług.
- **Funkcjonowanie agencji wykonawczej**: Koszty związane z bieżącą działalnością agencji.
- **Realizacja zadań ustawowych**: Koszty realizacji zadań wynikających z przepisów prawa, w tym koszty realizacji tych zadań przez inne podmioty.
- **Wynik finansowy**: Różnica między przychodami a kosztami.
- **Środki na wydatki majątkowe**: Środki przeznaczone na inwestycje i zakupy majątkowe.
- **Środki przyznane innym podmiotom**: Środki przekazywane innym jednostkom.
- **Stan należności i zobowiązań**: Informacje o należnościach i zobowiązaniach na początek i koniec roku.
- **Stan środków pieniężnych**: Informacje o środkach pieniężnych na początek i koniec roku.

#### 2. Procedura zatwierdzania planu finansowego

Projekt rocznego planu finansowego ustala właściwy organ agencji w porozumieniu z ministrem nadzorującym agencję. Po zatwierdzeniu przez ministra, projekt jest przekazywany Ministrowi Finansów zgodnie z przepisami dotyczącymi prac nad projektem ustawy budżetowej.

#### 3. Plan dochodów i wydatków

W ramach projektu planu finansowego sporządza się plan dochodów i wydatków ujmowanych w terminie ich zapłaty. Planowane wydatki nie powinny przekraczać planowanych dochodów, chyba że minister nadzorujący agencję wyrazi zgodę, w porozumieniu z Ministrem Finansów.

#### 4. Zmiany w planie finansowym

Zmiany w planie finansowym mogą być dokonywane po uzyskaniu zgody ministra nadzorującego agencję, wydanej po uzyskaniu opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu. Zmiany te nie mogą powodować zwiększenia zobowiązań ani pogorszenia wyniku finansowego agencji, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej.

#### 5. Dotacje i zobowiązania

Agencja wykonawcza może otrzymywać dotacje z budżetu państwa w zakresie określonym w odrębnych ustawach. Może również zaciągać zobowiązania na okres przekraczający rok budżetowy, pod warunkiem że wydatki na obsługę zobowiązania są uwzględnione w rocznym planie finansowym.

#### 6. Wyjątki i rozporządzenia

Ograniczenie dotyczące zmian w planie finansowym nie dotyczy zwiększenia planu z tytułu uzyskania pożyczki z budżetu państwa na finansowanie Wspólnej Polityki Rolnej. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia gospodarki finansowej agencji wykonawczych, mając na względzie potrzebę zapewnienia jednolitości zasad finansowania oraz przestrzegania zasad jawności i przejrzystości.

### Podsumowanie

Art. 21 ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe zasady dotyczące planowania i realizacji budżetu przez agencje wykonawcze. Przepisy te mają na celu zapewnienie, że agencje te działają w sposób przejrzysty, odpowiedzialny i zgodny z zasadami finansów publicznych. Wprowadzenie takich regulacji jest kluczowe dla zapewnienia efektywnego zarządzania środkami publicznymi oraz realizacji zadań publicznych w sposób zgodny z prawem i interesem publicznym.

Art. 235 ustawy o finansach publicznych reguluje sposób sporządzania planu dochodów budżetu jednostki samorządu terytorialnego (JST). Przepis ten wprowadza obowiązek wyszczególnienia w planie dochodów budżetowych JST zarówno dochodów bieżących, jak i dochodów majątkowych, zgodnie z klasyfikacją budżetową.

#### 1. Klasyfikacja budżetowa

Klasyfikacja budżetowa jest systemem podziału dochodów i wydatków budżetowych na odpowiednie działy, rozdziały i paragrafy. Ma ona na celu uporządkowanie i ułatwienie zarządzania finansami publicznymi oraz zapewnienie przejrzystości i kontrolowalności budżetu. W kontekście art. 235, plan dochodów JST musi być sporządzony w układzie działów klasyfikacji budżetowej, co oznacza, że dochody muszą być przypisane do odpowiednich kategorii.

#### 2. Dochody bieżące i majątkowe

Art. 235 wprowadza rozróżnienie między dochodami bieżącymi a dochodami majątkowymi:

- **Dochody bieżące**: Są to dochody budżetowe, które nie są dochodami majątkowymi. Mogą obejmować m.in. wpływy z podatków, opłat, subwencji oraz dotacji na bieżące funkcjonowanie JST.

- **Dochody majątkowe**: Zalicza się do nich:
  - Dotacje i środki przeznaczone na inwestycje,
  - Dochody ze sprzedaży majątku,
  - Dochody z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

#### 3. Źródła dochodów

Przepis wymaga, aby w planie dochodów budżetowych JST wyszczególniono źródła dochodów, w tym w szczególności dotacje i środki na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3. Oznacza to, że JST musi precyzyjnie określić, skąd pochodzą środki finansowe, co jest istotne dla transparentności i odpowiedzialności finansowej.

#### 4. Uprawnienia organu stanowiącego JST

Organ stanowiący JST (np. rada gminy, rada powiatu) ma prawo ustalić większą szczegółowość planu dochodów budżetu. Oznacza to, że w zależności od potrzeb i specyfiki danej JST, plan dochodów może być bardziej szczegółowy niż wymaga tego ustawa. Jest to narzędzie, które pozwala na lepsze zarządzanie finansami publicznymi i dostosowanie planu budżetowego do lokalnych warunków i potrzeb.

#### 5. Znaczenie przepisu

Art. 235 ustawy o finansach publicznych ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego zarządzania finansami JST. Przepis ten zapewnia, że dochody budżetowe są planowane w sposób przejrzysty i uporządkowany, co jest niezbędne dla efektywnego zarządzania środkami publicznymi. Ponadto, umożliwia organom stanowiącym JST dostosowanie szczegółowości planu dochodów do specyficznych potrzeb danej jednostki, co zwiększa elastyczność i efektywność zarządzania budżetem.

#### Podsumowanie

Art. 235 ustawy o finansach publicznych wprowadza istotne zasady dotyczące planowania dochodów budżetowych JST. Przepis ten zapewnia przejrzystość i kontrolowalność budżetu, umożliwiając jednocześnie dostosowanie szczegółowości planu dochodów do lokalnych potrzeb. Jest to kluczowy element prawidłowego zarządzania finansami publicznymi na poziomie samorządowym.

Art. 29 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane z funkcjonowaniem państwowych funduszy celowych. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych postanowień tego artykułu.

#### 1. Tworzenie funduszu celowego
Państwowy fundusz celowy jest tworzony na podstawie odrębnej ustawy. Oznacza to, że każdy fundusz celowy musi mieć swoje własne, specyficzne przepisy prawne, które określają jego cele, źródła finansowania oraz sposób zarządzania. Taka konstrukcja prawna zapewnia, że fundusze celowe są tworzone w sposób przemyślany i zgodny z potrzebami państwa.

#### 2. Przychody i koszty
Przychody państwowego funduszu celowego pochodzą ze środków publicznych, a koszty są ponoszone na realizację wyodrębnionych zadań państwowych. Fundusze celowe są zatem narzędziem do realizacji konkretnych, z góry określonych celów publicznych, co zwiększa przejrzystość i efektywność wydatkowania środków publicznych.

#### 3. Brak osobowości prawnej
Państwowy fundusz celowy nie posiada osobowości prawnej. Oznacza to, że fundusz nie jest samodzielnym podmiotem prawnym, lecz stanowi wyodrębniony rachunek bankowy, którym dysponuje minister wskazany w ustawie tworzącej fundusz albo inny organ wskazany w tej ustawie. Taka konstrukcja prawna umożliwia centralne zarządzanie funduszami celowymi przez odpowiednie organy państwowe.

#### 4. Wyłączenia
Do państwowych funduszy celowych nie zalicza się funduszy, których jedynym źródłem przychodów, z wyłączeniem odsetek od rachunku bankowego i darowizn, jest dotacja z budżetu państwa. Oznacza to, że fundusze celowe muszą mieć różnorodne źródła finansowania, co zwiększa ich stabilność finansową.

#### 5. Plan finansowy
Podstawą gospodarki finansowej państwowego funduszu celowego jest roczny plan finansowy, w ramach którego sporządza się plan dochodów i wydatków ujmowanych w terminie ich zapłaty. Projekt planu finansowego państwowego funduszu celowego jest przekazywany Ministrowi Finansów w trybie i terminach określonych w przepisach dotyczących prac nad projektem ustawy budżetowej. Taka procedura zapewnia, że fundusze celowe są zarządzane w sposób planowy i zgodny z ogólnymi zasadami budżetowymi państwa.

#### 6. Pożyczki dla jednostek samorządu terytorialnego
Ze środków państwowego funduszu celowego mogą być udzielane pożyczki jednostkom samorządu terytorialnego, jeżeli ustawa tworząca fundusz tak stanowi. Jest to ważne narzędzie wspierania samorządów w realizacji ich zadań publicznych.

#### 7. Pokrywanie kosztów
Koszty państwowego funduszu celowego mogą być pokrywane tylko w ramach posiadanych środków finansowych obejmujących bieżące przychody, w tym dotacje z budżetu państwa i pozostałości środków z okresów poprzednich. Oznacza to, że fundusze celowe muszą być zarządzane w sposób zrównoważony, bez możliwości generowania deficytu.

#### 8. Zmiany w planie finansowym
W planie finansowym państwowego funduszu celowego mogą być dokonywane zmiany polegające na zwiększeniu prognozowanych przychodów i odpowiednio kosztów. Zmiany planu finansowego państwowego funduszu celowego nie mogą powodować zwiększenia dotacji z budżetu państwa. Jeżeli państwowy fundusz celowy posiada zobowiązania wymagalne, w tym kredyty i pożyczki, zwiększenie przychodów w pierwszej kolejności przeznacza się na ich spłatę. Zmiany planu finansowego państwowego funduszu celowego dokonuje odpowiednio minister albo inny organ dysponujący tym funduszem po uzyskaniu zgody Ministra Finansów i opinii sejmowej komisji do spraw budżetu. Taka procedura zapewnia kontrolę nad zmianami w planach finansowych funduszy celowych i zapobiega niekontrolowanemu wzrostowi wydatków.

### Podsumowanie
Art. 29 ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe zasady dotyczące tworzenia, zarządzania i finansowania państwowych funduszy celowych. Przepisy te mają na celu zapewnienie przejrzystości, efektywności i stabilności finansowej funduszy celowych, co jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania finansów publicznych.

Art. 400q Prawa ochrony środowiska reguluje zasady prowadzenia gospodarki finansowej przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności, efektywności i zgodności z przepisami prawa w zakresie zarządzania środkami finansowymi przeznaczonymi na ochronę środowiska.

#### 1. Samodzielna gospodarka finansowa

Narodowy Fundusz i wojewódzkie fundusze prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, co oznacza, że są odpowiedzialne za zarządzanie swoimi środkami i wpływami. Samodzielność ta jest jednak ograniczona przez konieczność pokrywania wydatków na zadania określone w ustawie oraz koszty działalności. Oznacza to, że fundusze muszą działać w granicach określonych przez prawo, co zapewnia kontrolę nad ich działaniami i zapobiega nadużyciom.

#### 2. Wykorzystanie środków unijnych

Fundusze mają obowiązek prowadzenia gospodarki finansowej w sposób zapewniający pełne wykorzystanie środków pochodzących z Unii Europejskiej, które nie podlegają zwrotowi i są przeznaczone na ochronę środowiska i gospodarkę wodną. Jest to istotne, ponieważ niewykorzystanie tych środków mogłoby prowadzić do ich utraty, co byłoby niekorzystne dla realizacji celów środowiskowych.

#### 3. Roczny plan finansowy

Podstawą gospodarki finansowej funduszy jest roczny plan finansowy. Projekt tego planu dla Narodowego Funduszu jest opracowywany przez jego Zarząd w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu i przekazywany do uzgodnienia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Procedura ta zapewnia, że plan finansowy jest zgodny z polityką finansową państwa i uwzględnia wszystkie niezbędne aspekty zarządzania środkami publicznymi.

#### 4. Struktura rocznego planu finansowego

Roczny plan finansowy musi wyodrębniać różne kategorie przychodów i kosztów, w tym:
- Przychody z prowadzonej działalności,
- Dotacje z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego,
- Koszty, w tym wynagrodzenia, płatności odsetkowe, zakup towarów i usług,
- Środki na wydatki majątkowe,
- Środki przekazane innym podmiotom,
- Stan należności i zobowiązań na początek i koniec roku,
- Stan środków pieniężnych na początek i koniec roku.

Taka struktura zapewnia przejrzystość i umożliwia dokładne monitorowanie i kontrolę finansów funduszy.

#### 5. Zmiany w planie finansowym

Zmiany w przychodach i kosztach rocznego planu finansowego mogą być dokonywane po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw klimatu, wydanej po uzyskaniu opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu. O dokonanych zmianach należy niezwłocznie powiadomić ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Procedura ta zapewnia kontrolę nad zmianami w planie finansowym i zapobiega niekontrolowanym modyfikacjom.

#### 6. Plan finansowy w układzie zadaniowym

Narodowy Fundusz sporządza plan finansowy w układzie zadaniowym na rok budżetowy i dwa kolejne lata, co pozwala na długoterminowe planowanie i realizację zadań w sposób zorganizowany i efektywny.

#### 7. Rozporządzenie Rady Ministrów

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób prowadzenia gospodarki finansowej funduszy, kierując się potrzebą zapewnienia jednolitego sposobu przeznaczania środków publicznych na realizację zasady zrównoważonego rozwoju oraz przestrzegania ładu finansów publicznych. Rozporządzenie to ma na celu ujednolicenie procedur i zapewnienie, że wszystkie fundusze działają zgodnie z tymi samymi standardami.

### Podsumowanie

Art. 400q Prawa ochrony środowiska wprowadza szczegółowe zasady prowadzenia gospodarki finansowej przez Narodowy Fundusz i wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności, efektywności i zgodności z przepisami prawa w zarządzaniu środkami finansowymi przeznaczonymi na ochronę środowiska. Procedury i wymogi określone w tym artykule mają na celu zapobieganie nadużyciom i zapewnienie, że środki publiczne są wykorzystywane w sposób zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju.

Plan dochodów

Plan dochodów w przepisach

o finansach publicznych9 przepisów

Prawo ochrony środowiska1 przepis