Państwowa inspekcja pracy

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) to państwowy organ kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy oraz przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Kontroluje także legalność zatrudnienia i wykonywania pracy zarobkowej. Jej działalność służy ochronie praw osób wykonujących pracę oraz zapewnieniu, aby pracodawcy i inne podmioty powierzające pracę postępowały zgodnie z przepisami.

PIP działa jako zorganizowana instytucja publiczna, której podlegają organy wykonujące czynności kontrolne. Na jej czele stoi Główny Inspektor Pracy. Inspekcja podlega Sejmowi, a nadzór nad jej działalnością sprawuje Rada Ochrony Pracy. Taka konstrukcja ma zapewniać niezależność kontroli od podmiotów kontrolowanych.

Do najważniejszych zadań PIP należą:

• kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym regulacji o wynagrodzeniu, czasie pracy, urlopach i ochronie pracowników;
• kontrola warunków bezpieczeństwa i higieny pracy oraz reagowanie na zagrożenia dla życia i zdrowia;
• sprawdzanie legalności zatrudnienia, w tym prawidłowości powierzania pracy i dopełniania wymaganych obowiązków;
• podejmowanie czynności w sprawach wykroczeń przeciwko prawom pracownika i innych naruszeń pozostających w zakresie działania inspekcji;
• współpraca z organami nadzoru i kontroli, a także ze społeczną inspekcją pracy.

W toku kontroli inspektor pracy może żądać dokumentów i informacji, przesłuchiwać osoby oraz oceniać organizację pracy i stan urządzeń. W przypadkach przewidzianych przepisami może wydawać decyzje nakazujące usunięcie naruszeń, wstrzymanie prac lub wyeliminowanie bezpośredniego zagrożenia. PIP może również stosować środki przewidziane w przepisach dotyczących wykroczeń albo kierować sprawy do właściwych organów.

Pojęcie to występuje przede wszystkim w przepisach prawa pracy, w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w regulacjach dotyczących społecznej inspekcji pracy. W innych dziedzinach prawa PIP może być wskazywana jako organ publiczny uprawniony do współpracy, udostępniania lub otrzymywania informacji albo przejmowania określonych postępowań. Państwową Inspekcję Pracy należy odróżniać od społecznej inspekcji pracy, która działa w zakładzie pracy jako społeczny system kontroli warunków pracy.